۱ - نمای جنوبی ساختمان موزه ی ایران باستان<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱

۲ - ماکت ساختمان موزه ی ایران باستان<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲

۳ - نمایی از طاق قوسی شکل ورودی موزه ی ایران باستان که در ساخت آن از ایوان مداین الهام گرفته شده است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۳

۴ - سالن داخلی موزه ایران باستان<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۴

۵ - شماره ۱: ابزار سنگی با دو سطح تخت، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره ۲: درپوش گلی، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره ۳: ابزار استخوانی، دکمه، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره ۴: پلاک سنگی، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره ۵: پیکرک های گلی حیوان، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۵

۶ - کاسه ی سفالی، شوش، خوزستان، هزاره ی پنجم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۶

۷ - قطعات پارچه، شهر سوخته، زابل، سیستان و بلوچستان، هزار ی سوم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۷

۸ - گردنبند، نصفی، گیلان، هزاره ی اول پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۸

۹ - پیکره ی سفالی گاو نر، مدخل شمال شرقی زیگورات چغازنبیل، خوزستان، اواخر هزاره ی دوم پیش از میلاد. بر پشت پیکره ی این گاو به خط میخی عیلامی نوشته شده است: من، اونتاش گال، پسر هومبان نومنا، شاه انشان (Anshan) و شوش، یک گاو نر از گل پخته ی لعابدار، آنچه که شاهان قدیم نکرده اند، من آنرا ساختم و در این مکان مقدس ( به سان یک نگهبان ) قرار بدادم، برای خدای اینشوشیناک، که به این مکان مقدس اقتدار معنوی داد، آن را اهدا کردم، تا زندگی طولانی به دست آورم، تندرستی کسب کنم، ... به تبارم واگذارم. بدین منظور بود که این را ساختم برای خدای این شوشیناک، خدایی که به این مکان مقدس اقتدار معنوی داد، آن را اهدا کردم. باشد که خدای این شوشیناک، که در این مکان مقدس اقتدار معنوی دارد، آن را از من چون یک پیشکش بپذیرد.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۹

۱۰ - پلاک مفرغی با نقش قهرمان افسانه ای، آذربایجان، هزاره ی یکم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۰

۱۱ - ظروف آبریزدار سفالی منقوش، تپه ی سیلک(sialk) ، کاشان، هزاره ی یکم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۱

۱۲ - تابوت سفالی، تپه ی حسنلو، نقده، آذربایجان غربی، هزاره ی یکم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۲

۱۳ - سنگ یادمان سارگن دوم، اسدآباد، همدان، ۷۱۶ پیش از میلاد.
این سنگ یادمان در سال ۱۳۴۴ خورشیدی توسط لویی لوین (Louis D. Levine) و توماس کایلر یانگ (T. Cuyler Young) هر دو از دانشگاه پنسیلوانیا ( که هر دو بعدها در موزه ی سلطنتی انتاریو استخدام شدند ) در نجف آباد، دهکده ای نزدیک اسدآباد و ۱۵ کیلومتری شمال شرق کنگاور کشف شد. این سنگ یادمانی، شرح لشگرکشی ششم سارگن دوم (sargon II) پادشاه آشور به کشورهای دیگر از جمله سرزمین ماد است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۳

۱۴ - صحنه ی معروف به بارعام داریوش اول یا خشایارشا اول، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد.جهت اطلاعات بیشتر در مورد این تصویر به بخش توضیحات اضافه در همین مقاله مراجعه کنید.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۴

۱۵ - پنجه ی سنگی شیر، بخشی از یک سرستون شیردال، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد. شیردال موجودی افسانه ای است با تن شیر و سر عقاب ( دال ) و گوش اسب که از فرهنگ عیلامی به مادها و هخامنشیان به ارث رسیده است. آرم هما ( هواپیمایی ملی ایران ) از شیردال الهام گرفته شده است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۵

۱۶ - تندیس داریوش اول، دروازه ی شرقی مجموعه ی کاخ های آپادانا، شوش، خوزستان، اواخر قرن ششم یا اوایل قرن پنجم پیش از میلاد. 
ارتفاع این تندیس با وضعیت فعلی دو متر و چهل و یک سانتیمتر است. این تندیس در دی ماه سال ۱۳۵۱ کشف شد. جنس آن از نوع گرانیت مصری است و حدس زده می شود در اوج قدرت داریوش یکم در مصر ساخته شده باشد. این تندیس بزرگترین مجسمه ی سه بعدی در دوره ی هخامنشی به حساب می آید. بر روی لباس داریوش به سه زبان فارسی باستان، عیلامی و بابلی از اهورامزدا و استیلای داریوش بر مصر یاد شده است. بر پایه ی کتیبه به خط هیروگلیف مصری استیلای شاهنشاه هخامنشی بر ۲۴ ملت یادآوری شده است. <br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۶

۱۷ - سنگ نوشته خشایارشا به خط پارسی باستان و بابلی نو، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۷

۱۸ - سرستون سنگی به شکل گاو نشسته با سر انسان، کاخ سه دروازه، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۸

۱۹ - پلکان خروجی ضلع جنوبی کاخ سه دروازه ( تالار شورا )، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد 
این پلکان ( مانند بسیاری از پلکان های دیگر در تخت جمشید ) از سنگ یکپارچه ساخته شده است. در نمای بیرونی پلکان، نقوش نیزه داران و کمانداران پارسی و در نمای داخلی پلکان نقش روحانیون پارسی و مادی دیده می شود که جهت برپایی مراسم مذهبی در حال حمل حیوانات قربانی و دیگر مواد خوراکی مورد مصرف در مراسم مذهبی می باشند.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۹

۲۰ - تندیس سنگی سگ نشسته، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۰

۲۱ - ستون متعلق به اتاق های جنوبی کاخ آپادانا، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد 
قطعات این ستون شامل پایه ستون زنگوله ای شکل، شال، ساقه و سرستونی که یک جفت نیم تنه ی قدامی گاو که پشت به هم قرار گرفته اند، است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۱

۲۲ - کتیبه ی سنگی به خط یونانی، نهاوند، همدان، دوره ی سلوکی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۲

۲۳ - تندیس مفرغی بزرگ زاده اشکانی، ایذه، خوزستان، دوره ی اشکانی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۳

۲۴ - مرد نمکی، معدن نمک چهرآباد روستای حمزه لو، زنجان، ۱۷۰۰ سال پیش از میلاد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۴

۲۵ - گچ بری، تپه حصار دامغان، سمنان، دوره ی ساسانی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۵

۲۶ - موزاییک کف ایوان، کاخ شاپور اول، بیشاپور، کازرون، فارس، دوره ی ساسانی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۶

۲۷ - نمونه کپی برداری شده از لوح حمورابی، موزه ی ایران باستان<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۷

۲۸ - نویسنده در مقابل صحنه ی بارعام، موزه ی ایران باستان<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۸

موزه ایران باستان

(Iran Bastan Museum (National Museum of Iran

تاریخچه ساخت اولین موزه در ایران

قدیمی ترین موزه در ایران، در سال 1255 خورشیدی، به دستور ناصرالدین شاه قاجار در کاخ گلستان برپا گردید. در این موزه که موزه ی همایونی نام داشت هدایای سفرای خارجی و جواهرات سلطنتی نگهداری می شد اما معنای موزه به مفهوم امروزی آن را نداشت چرا که کسی بجز شاه و خواص اجازه ی بازدید از آن را نداشتند. مرتضی قلی خان هدایت معروف به صنیع الدوله ( فرزند ارشد مخبرالدوله ) که تحصیل کرده ی فرنگ بود و بعد از مشروطیت مسئولیت های متعددی در مجلس و هیئت دولت داشت، آرزوی برپایی یک موزه ی ملی را در سر می پرورانید اما به دلیل مشکلات متعدد، آرزوی او جامه ی عمل نپوشید. در سال 1289 خورشیدی وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه تاسیس شد. شش سال بعد و در زمان وزارت مرتضی قلی خان ممتازالملک، آثار باستانی جمع آوری شده تا آن تاریخ را که مشتمل بر 270 قطعه می شد در یکی از اتاق های مدرسه ی دارالفنون مجتمع کردند و بر آن موزه ی ملی ایران نام نهادند. در سال 1302 خورشیدی رضا شاه، به هزینه ی دولت کاخ مسعودیه را که به مسعود میرزا ظل السلطان برادر مظفرالدین شاه تعلق داشت، از همدم السلطنه ( دختر امیرکبیر و همسر مسعود میرزا ) خریداری نمود و آن را در اختیار وزارت معارف قرار داد. یک سال بعد اشیاء موجود در موزه ی ملی به تالار آیینه در عمارت مسعودیه واقع در میدان بهارستان، خیابان اکباتان منتقل گردید.  

همین جا لازم است گفته شود: مارسل آگوست دیولافوی  (Marcel-Auguste Dieulafoy)مهندس معمار فرانسوی به همراه همسرش جین (Jane Dieulafoy) برای اولین بار در سال 1259 خورشیدی به ایران آمدند و به طور اتفاقی آثار باستانی تپه های شوش را کشف کردند. پس از بازگشت به فرانسه، مسئولین این کشور را متقاعد نمودند تا با صرف هزینه ی 31 هزار فرانک آنها را جهت اکتشافات باستان شناسی به ایران اعزام نمایند. این دو در سال 1262 با وساطت حکیم تولوزان، پزشک فرانسوی دربار ناصرالدین شاه، موفق به کسب مجوز باستان شناسی منطقه ی شوش گردیدند. می توان اینگونه گفت که دیولافوی و همسرش طی دو سال، یعنی بین سال های 1262 تا 1264 منطقه ی باستانی شوش را کند و کاو یا به تعبیری شخم زدند و حاصل آن 327 صندوق به وزن تقریبی پانصد تن اشیاء عتیقه بود که از طریق بندر بوشهر به موزه ی لوور پاریس ارسال گردید. این اکتشافات از دیدگاه فرانسوی ها آنچنان حیرت انگیز بود که انجمن علمی فرانسه هیئتی را در سال 1273 به ریاست ژاک دمورگان (Jacques de Morgan) به ایران فرستاد و این هیئت با موافقت مظفرالدین شاه موفق به کسب امتیاز انحصاری اکتشاف آثار باستانی در ایران گردید. فرانسوی ها طی 32 سال طلایی، یکه تاز اکتشاف آثار باستانی ایران و حمل آنها به موزه های فرانسه و سایر نقاط جهان بودند و حتی بروز جنگ اول جهانی نیز فعالیت ایشان را در ایران تعطیل ننمود. آشنایی طبقه ی روشنفکر و تحصیل کرده ی ایرانی با علوم جدید و روی کار آمدن سلسله ی پهلوی و حساسیت های ناسیونالیستی رضا شاه باعث شد تا امتیاز فرانسویان در مهر ماه سال 1306 خورشیدی توسط مجلس شورای ملی لغو شود. هرچند در سال 1297 خورشیدی اداره ای به نام اداره ی عتیقات زیر نظر وزارت معارف تاسیس شده بود، اما عملاً فردی که بتواند به طور علمی زمام امور باستان شناسی کشور را در دست بگیرد وجود نداشت. از طرف دیگر لغو یک طرفه ی امتیاز فرانسوی ها از لحاظ حقوقی دارای شروطی بود که نمی شد به طور کامل دست فرانسوی ها از آثار باستانی ایران کوتاه شود. لذا از یک مهندس معمار و شرق شناس فرانسوی به نام آندره گدار (Andre Godard) که در آن زمان در منطقه ی بامیان افغانستان مشغول تحقیقات میدانی بود، دعوت به عمل آمد تا مسئولیت اداره ی امور باستان شناسی کشور را برعهده گیرد. آندره گدار فعالیت رسمی خود در ایران را از سال 1308 خورشیدی آغاز نمود. افزایش کشفیات باستان شناسی و پیشرفت اجتماعی - اداری کشور باعث شد تا نیاز به احداث یک ساختمان مدرن جهت موزه ی ملی ایران به شدت احساس شود. لذا به آندره گدار ماموریت داده شد تا بنای موزه را طراحی نماید. گدار با الهام از ساختمان ایوان مدائن یا طاق کسری ( پایتخت خسرو پرویز که در نزدیکی بغداد واقع شده است ) و با استفاده از آجر سرخ رنگ، که نماد معماری ساسانی است، موزه ی ایران باستان را طراحی نمود. ساخت این بنا با نظارت گدار و توسط دو معمار ایرانی به نام های حاج عباس قلی معمارباشی و استاد مراد تبریزی در سال 1314 خورشیدی آغاز و در سال 1316 به اتمام رسید.

با توجه به توضیحات فوق موزه ی ایران باستان به عنوان موزه ی مادر، با سابقه ترین موزه ی کشور است. نام موزه ی ایران باستان در سال 1367 به موزه ملی تغییر یافت.

 

سیر تحولات در موزه ی ایران باستان

موزه ها علی الاصول سه وظیفه اصلی برعهده دارند: جمع آوری، نگه داشت و نمایش اشیاء. از سال 1316 که موزه ی ایران باستان رسماً آغاز به کار نمود، اشیاء موجود در عمارت مسعودیه به این مکان منتقل شد و به تدریج اشیاء بسیاری که مربوط به دوره های مختلف تاریخی بود به این موزه اضافه گردید.

گدار همکار نزدیکی به نام ماکسیم سیرو (Maxime Siroux) داشت. او که دانش آموخته ی رشته ی معماری از فرانسه بود، ماموریت یافت تا محوطه ی اطراف ساختمان موزه و همچنین ساختمانی برای تاسیس کتابخانه ی ملی ایران را در مجاورت موزه طراحی و اجرا نماید. ( با تاسیس دانشکده ی هنرهای زیبا در دانشگاه تهران، سیرو از اولین اساتید این دانشکده بود و اساتید نامداری چون هوشنگ سیحون خود را مفتخر به شاگردی او می دانند ).

گدار در طراحی ساختمان موزه از پنجره های بلند و بزرگ در نمای شرقی و غربی و حیاط مرکزی برای تامین نور ساختمان استفاده نمود. آنچه گدار در آن زمان نمی دانست و سال ها بعد دانشمندان موفق به کشف آن شدند، اثر منفی اشعه ی ماوراء بنفش بر آثار باستانی بود. لذا اولین تغییری که اجتناب ناپذیر می نمود، استفاده از پوشش پارچه ای سفید برای جلوگیری از ورود اشعه خورشید به داخل سالن بود.

گسترش ارتباطات، ورود اکیپ های متعدد باستان شناسی به کشور، آگاهی مردم به وجود گنجینه های زیرخاکی و اشتیاق برخی سودجویان به گنج یابی، سر و سامان گرفتن امور میراث فرهنگی کشور، هوشیاری نسبی متولیان و کشف و ضبط اشیاء عتیقه ی فرهنگی از سودجویان، همه از عواملی بودند که از دهه ی بیست خورشیدی اشیاء عتیقه و باستانی بسیاری به انبارهای موزه ی ایران باستان ( به عنوان موزه ی مادر در ایران ) سرازیر شود. انباشت اشیاء باستانی در انبارها بدون رعایت دقیق اصول باستان شناسی و حتی ثبت و ضبط دقیق آنها صورت پذیرفت.

سنتی که قریب شصت سال ( از سال 1329 تا 1386 ) در حوزه ی ریاست موزه ی ایران باستان حاکم بود، اینکه رئیس موزه از میان باستان شناسان انتخاب شود ( هرچند این سنت در سال 1386 شکسته شد و خیلی زود ریاست موزه به یک لیسانسیه میکروبیولوژی دانشگاه آزاد رسید ). در هر صورت اینگونه توقع می رفت که با حضور یک باستان شناس دل سوخته بر بلندای خزانه ی اشیاء عتیقه ی کشور، حفظ، نگهداری و نمایش میراث ایرانیان، به مراتب از آنچه تا امروز اتفاق افتاده بهتر باشد و صد البته این آرزو هنوز هم وجود دارد که ما ایرانیان که امروز بر نادانی و سوء نیت حاکمان و مردمان چندی پیش سرزمین مان گریانیم، از آنچه به ما و نسل های آینده ی ما تعلق دارد به گونه ای بسیار علمی تر، صادقانه تر و مدبرانه تر نگهداری نموده و آنها را بهتر به خود و جهانیان نمایش دهیم. آنچه غربی ها ( با مجوز یا بی مجوز ) از آثار ملی ایران بردند و امروز زینت بخش موزه های غرب یا منازل گنجینه داران است به کنار، آنچه سودجویان وطنی شبانه محوطه های باستانی را شخم زدند و آثار ملی ایران را به بهایی ناچیز به غربی ها فروختند به کنار، امیدواریم تا مسئولین امروز و آتی میراث فرهنگی به گونه ای عمل نمایند تا خاطره ی تلخ سرقت های مکرری که از موزه ی ایران باستان در سال های متاخر صورت پذیرفته در خاطره ی ایرانیان کم رنگ شود و اقتدار ملی مردم این سرزمین در حوزه ی فرهنگ و باستان شناسی آن را شیرین نماید.

 

مساحت زیربنای موزه ی ایران باستان در حدود یازده هزار متر مربع است. کاربری استفاده از این فضا در ابتدا با آنچه در سال های اخیر مشاهده می شود متفاوت بود. سه طبقه ی فوقانی ساختمان با عناوین: پیش از تاریخ، تاریخی پیش از اسلام، دوره ی اسلامی و مهر و سکه در معرض نمایش بود. در اواخر دهه ی بیست خورشیدی تصمیم گرفته شد تا ساختمانی در مجاورت موزه ی ایران باستان تحت عنوان موزه ی مردم شناسی ساخته شود. تحولات استفاده از این ساختمان، خودش داستان غریبی دارد اما نهایتاً در آبان ماه 1375 به عنوان بخش اسلامی موزه ملی ایران افتتاح شد و اشیاء و آثار دوره ی اسلامی موزه ی ایران باستان به این ساختمان منتقل گردید. ( درهای این ساختمان به دلیل تعمیرات اکنون مدت هاست که به روی بازدیدکنندگان بسته است ).

 

آنچه در موزه ی ایران باستان می تواند دید

اولین بخش برای بازدید از موزه ایران باستان، بخش پیش از تاریخ است. دوره ی پیش از تاریخ، طولانی ترین بخش از تاریخچه ی زندگی انسان است. در این بخش از موزه می توان ابزارهای سنگی عصر حجر تا وسایل مورد استفاده بشر تا عصر آهن را ملاحظه نمود.

از مهمترین دلایل ساخت سفال گلی می توان به ذخیره کردن آب و مواد غذایی، انتقال آب مصرفی از چشمه و رودخانه به داخل غار در دوره ی نو سنگی اشاره کرد. این ظروف سفالی به طور ساده رنگ آمیزی و نقاشی می شده اند. سفالینه های منقوش پیش از تاریخ بیشتر جنبه ی کاربردی داشتند و سطح آنها با نقوش گوناگون عناصر طبیعی به شیوه ی انتزاعی تزیین می شده اند. این نقوش را نخستین کتاب جهان می دانند. رومن گیرشمن معتقد است که شاید این علامت ها و نقش ها اختراع خط را آسان نموده باشد. سفالینه ها به رنگ های نخودی، قرمز و خاکستری هستند. ساخت سفالینه های نخودی و قرمز رنگ از هزاره ی پنجم پیش از میلاد آغاز گردید. سفال خاکستری براق در عصر آهن به صورت وسیعی ساخته می شد. این نوع سفالینه در نیمه ی دوم هزاره ی سوم پیش از میلاد جای سفال های قرمز و نخودی را پر کرد.

به نظر می رسد جوامع مستقر در فلات ایران، نخستین کسانی هستند که موفق به کشف فلز شده اند و فلزکاری را ابداع نموده اند. بخشی از اشیاء فلزی موزه ی ایران باستان به اشیاء فلزی برنزی مکشوفه از لرستان اختصاص دارد که آنها را به دوره ی کاسی ها منصوب می دارند. این برنزها به اوایل هزاره ی سوم تا نیمه ی اول پیش از میلاد تعلق دارند. طرح های زیبا، طراحی های دقیق و ظریف نشان می دهد که مردم فلات ایران، قبل از ورود آریایی ها دارای ذوق و اندیشه سرشاری بوده اند. بت های به دست آمده از لرستان ترکیب انسان و حیوان را نمایش می دهند. ایرانیان باستان گاو را نشانه ی قدرت آسمانی می دانستند.

ایرانی ها تیغه ی سلاح ها را از جنس مفرغ می ساختند. تاریخ ساخت تعداد محدودی تیغه های شمشیر آهنی به هزاره ی اول پیش از میلاد می رسد. از طرف دیگر سرسنجاق هایی که در لرستان کشف شده اند دارای نقوش اساطیری است و زمینه های آئینی آنها بر وجوه زیبایی شناسانه ی آنها می چربد. اینها با فنون ریخته گری، چکش زنی و قلم زنی تولید شده اند. زیورآلات، طلسم و جادو و باطل السحر ها از دیگر اشیاء موجود در موزه هستند که از دوره ی مفرغ و عمدتاً از منطقه ی لرستان بزرگ کشف شده اند. همین جا لازم به ذکر است که بخش قابل توجهی از یافته های مفرغی لرستان که در اختیار سازمان میراث فرنگی ایران است را می توانید در موزه ی قلعه ی فلک الافلاک خرم آباد ملاحظه فرمایید ( جهت اطلاعات بیشتر به مقاله موزه ی مردم شناسی خرم آباد در همین سایت مراجعه فرمایید )

مفرغ های مکشوفه از آذربایجان، آثار هنری مربوط به هزاره ی اول قبل از میلاد هستند که بر روی آنها نیز نقوش اساطیری و آئینی حک شده اند.

حمورابی فرمانروای بین النهرین ( میان رودان ) از سال 1792 تا سال 1750 پیش از میلاد حکومت می کرده است. با سقوط بابل توسط شوتروک ناهونته سردار فاتح عیلامی لوح حمورابی به شوش منتقل شد. 282 قانون در 50 ستون عمودی به خط میخی بابلی بر این لوح نگارش شده است. در بالای این لوح حمورابی در مقابل خدای خورشید به احترام ایستاده است. نمی توان تردید داشت که قانون حمورابی، نخستین قانون برقراری عدالت در جوامع انسانی است که قریب سه هزار و هشتصد سال پیش وضع شده است اما متاسفانه امروز بسیاری از جوامع، خصوصاً سرزمین های مدعی پیشینه ی تاریخی از عدالت اجتماعی ( حتی در اندازه های قانون چهار هزار سال پیش ) نیز برخوردار نیستند. اصل لوح حمورابی در سال 1901 توسط ژاک دمورگان فرانسوی در آکروپولیس شوش کشف شد و در موزه ی لوور نگهداری می شود. از این لوح پنج کپی برداشته شده که یکی از آنها در موزه ی ایران باستان نگهداری می شود. ( عکس شماره 27 )

هزاره ی چهارم پیش از میلاد آغاز شکوفایی تمدن در شمال خوزستان امروزی به حساب می آید. کشف و استفاده از آهن بخصوص برای ساخت ادوات جنگی و ارابه به این دوران برمی گردد.

بنابر نوشته های هرودوت، اولین قومی که سکه ضرب کردند، لیدی ها بودند. کورش پس از فتح لیدی متوجه اهمیت ضرب سکه می شود. اولین سکه های ایرانی در زمان داریوش اول ضرب شد که جنس آنها از طلا و نقره بود.

در طول تاریخ برای اثبات مالکیت بر اشیاء و اموال و همچنین برای اثبات اسناد و هویت، از مهر استفاده می کردند و البته هنوز هم استفاده می کنند. مهر قبل از اختراع خط ساخته شده است. مهرها را معمولاً از جنس سنگ و سپس عاج، طلا، نقره و مس می ساختند. قدیمی ترین مهر ها که از هزاره ی چهارم پیش از میلاد بر جا مانده اند از جنس گل پخته، سنگ مرمر و سنگ آهن بوده اند.

با گذشت زمان و پیشرفت تمدن بشری، انسان ها برای ارتباط با دیگران به وسیله ای ماندگار برای انتقال منظور خود احتیاج پیدا کردند. همین نیاز بود که بشر را وادار ساخت تا از رسم نقوش و اشکال برای ثبت منظور خود استفاده نماید. او در ابتدا نقش ها را بر روی سنگ های ثابت مانند دیواره ی غارها ثبت می کرد. به تدریج آموخت که می تواند نقش ها را بر روی سفال بکشد. این نقش ها و تصاویر به تدریج زمینه ساز اختراع خط شد. بی گمان اختراع خط یکی از مهمترین دست آوردهای بشر برای انتقال مقصود آدمی و پیشرفت تمدن بشری به حساب می آید. خط میخی، اولین و کهن ترین خطی است که توسط سومری ها در بین النهرین اختراع شده است. عیلامی ها خط و زبان مستقلی داشتند که به خط میخی عیلامی معروف است. در دوره ی اشکانی، پس از یک دوره ی نسبتاً طولانی، خط تازه ای در ایران باستان پدید آمد که به آن خط پهلوی می گفتند.

با انقراض حکومت مادها، سلسله ی هخامنشی در سال 550 پیش از میلاد توسط کورش تاسیس می شود. با قدرت یافتن کورش، برای نخستین بار امپراطوری بزرگی تشکیل می شود که در سه قاره ی آسیا، اروپا و آفریقای امروزی گسترش یافته است. ( هرچند پس از آن امپراطوری های بزرگتری توسط مقدونیان، مغول ها و بریتانیایی ها در جهان به وجود آمد ) داریوش اول، به تاثی از عیلامیان، پایتخت خود را در شوش بنا نهاد و در آنجا کاخ عظیمی ساخت. در قسمت خروجی کاخ مجسمه ی داریوش قرار داشت. این مجسمه توسط مصری ها ساخته شده بود. داریوش پس از مدت کوتاهی، کاخی عظیم تر در تخت جمشید بنا نهاد. مثل هر امپراطوری عظیم و پولدار دیگر در طول تاریخ، صنعتگران و هنرمندان بی شماری از اقصی نقاط امپراطوری برای ساخت و تزیین این کاخ ها به کار گمارده شدند. شاخه های هنری نظیر سنگ تراشی، فلزکاری، سفال گری، منسوجات و شیشه گری در این دوران به بالاترین درجه ی رشد خود می رسد.

یکی از مشهورترین حجاری های تخت جمشید که در موزه ی ایران باستان قرار دارد، حجاری بار عام است. در این حجاری داریوش اول یا خشایارشا بر روی صندلی نشسته است. عصای پادشاهی را در دست راست دارد و یک گل نیلوفر آبی را در دست چپ گرفته است. ( گل نیلوفر آبی نماد زندگی جاودان است و در فرهنگ های دیگر مانند تمدن هند و چین نیز معنای مترادفی دارد ). ( عکس شماره 14 )  توضیحات بیشتر در مورد حجاری بار عام در بخش توضیحات اضافه در همین مقاله آمده است.

از آثار برجسته ی دیگر دوره ی هخامنشی که در موزه ی ایران باستان می توان دید، سرستون ترکیبی انسان، گاو و عقاب است. این سرستون نماد قدرت تفکر انسانی، نیروی گاو در زمین و اقتدار عقاب در آسمان می باشد. از دیدگاه هخامنشیان تلفیق این سه نماد، نیرویی عظیم تولید می کند که حافظ کاخ شاهنشاهی است. ( عکس شماره 18 )

از دیگر اشیاء برجسته در موزه ی ایران باستان، ستون زیبایی است که متعلق به اتاق های جنوبی کاخ آپادانا در تخت جمشید است. قطعات آن شامل پایه ستون زنگوله ای شکل، شال، ساقه و سرستونی که یک جفت نیم تنه ی قدامی گاو که پشت به هم قرار گرفته اند، است. ( عکس شماره 21 )

با شکست دولت هخامنشی در سال 331 پیش از میلاد و روی کار آمدن سلوکیان، هنر ایرانی و یونانی با هم ترکیب شدند. سلوکیان تلاش داشتند تا فرهنگ و هنر هلنی - یونانی خود را در سرزمین های اشغال شده استیلا بخشند. از آثار این دوره در موزه می توان به پیکره ی آتنا، الهه ی جنگ و عشق شهر آتن اشاره کرد. سنگ یادبود سومین پادشاه سلوکی که از نهاوند به دست آمده سبک خط و حجاری این دوره را نشان می دهد. ( عکس شماره 22 )

سلسله ی ایرانی - پارتی اشکانیان سلسله ای بودند که پس از سلوکیان توانستند قدرت را به دست گیرند. هرچند سال به قدرت رسیدن اشکانیان و نحوه ی حکومت آنها از نظر باستان شناسان و تاریخ نگاران مورد اتفاق نیست، اما به نظر می رسد اشکانیان طولانی ترین امپراطوری تاریخ ایران زمین را داشته اند. از دوره ی اشکانی ( به نسبت دوره ی هخامنشی ) اشیاء زیادی به یادگار نمانده است. برخی بر این باورند که تعصبات قومی و دینی ساسانیان یکی از عوامل محو آثار به جا مانده از اشکانیان در دوره ی ساسانی بوده است. در هر صورت یکی از اشیاء برجسته مربوط به دوره ی اشکانی در موزه ایران باستان را می توان تندیس مفرغی بزرگ زاده اشکانی معرفی نمود. این تندیس در منطقه ی ایذه ی خوزستان امروزی کشف شده است. نحوه ی ساخت و اجزاء ظریف این تندیس، نشان دهنده ی اوج پیشرفت صنعت فلزکاری در دوره ی اشکانیان است که با روش قالب گیری دو طرفه با موم و ریخته گری فلز مذاب، چکش کاری و قلم زنی ساخته شده است. ( عکس شماره 23 )

از طرف دیگر سفالگری همراه با لعاب در دوره ی اشکانی پیشرفت قابل توجهی نمود. آنها کوره های پیشرفته ای ساختند که احجام بزرگی چون تابوت را نیز می توانستند بپزند و لعابکاری نمایند. این سبک از هنر بعدها به سرزمین های دیگر گسترش یافت.

ساسانیان در سال 226 میلادی روی کار آمدند. گچبری دوره ی ساسانی به عنوان یکی از اصیل ترین تزئینات وابسته به هنر معماری در جهان مطرح است که در ساخت آن از دو تکنیک قالب گیری و گچبری استفاده کرده اند. از آثار مشهور دیگر این دوره، موزائیک کاری در کاخ بیشاپور کازرون است. با پیشرفت صنعت آهن در این دوره، فن ساخت سفال در دوره ساسانیان به نسبت دوره های قبل بخصوص دوره ی اشکانیان رشد چشمگیری نیافت. ( عکس های شماره 25 و 26 )

 

موقعيت جغرافيايي:

 استان تهران، شهر تهران، "61  '68  ْ35  شمالي و "48 '41   ْ51  شرقي. ارتفاع از سطح دريا 1158 متر.

 

نحوه دسترسي:

موزه ی ایران باستان ( به عنوان بخشی از موزه ی ملی ایران ) در خیابان امام خمینی ( سپه سابق ) ابتدای خیابان سی تیر واقع شده است. اگر می خواهید برای بازدید از موزه از اتومبیل شخصی استفاده کنید به خاطر داشته باشید که موزه در محدوده ی طرح ترافیک واقع شده و فقط روزهای جمعه و ایام تعطیل استفاده از اتومبیل مقدور می باشد. بهترین و ارزانترین روش رسیدن به موزه استفاده از مترو است. شما به راحتی می توانید با استفاده از مترو در ایستگاه امام خمینی پیاده شوید. پیاده روی از میدان امام خمینی تا موزه، وقت و انرژی زیادی از شما نمی گیرد. اگر از راه دور تصمیم دارید به بازدید از موزه بروید، توصیه می کنم قبل از حرکت با دفتر موزه تماس بگیرید. تلفن تماس: 3-66702061

 

امكانات رفاهي:

*  همان طور که در بالا عرض شد، موزه در محدوده ی طرح ترافیک واقع شده است.

*  پاركينگ مناسب نزديك موزه موجود نيست. اگر در خیابان های اطراف موفق به پیدا کردن جای پارک شدید وسایل با ارزش خود را در اتومبیل نگذارید.

*  کیف و وسایل شخصی خود را ( به استثنای دوربین و تلفن همراه ) باید در هنگام ورود به موزه تحویل داده و رسید دریافت نمایید.

*  براي ورود لازم است بليط تهيه فرماييد. دانش آموزان و دانشجویان می توانند از بلیط نیم بها استفاده کنند. بهای بلیط برای گردشگران خارجی بیش از هفت برابر قیمت بلیط برای گردشگران وطنی است.

*  سرويس بهداشتي قابل قبول است. در موزه و محیط اطراف آن توالت فرنگي موجود نیست.

*  آب آشاميدني در مجموعه موجود است.

*  آنتن دهي تلفن همراه مطلوب است.

* زمانی که موزه ی ایران باستان ساخته شد، این مکان بهترین نقطه ی شهر به حساب می امد اما امروزه این محدوده به صورت یک مکان عمدتاً تجاری درآمده است. بنابراین برای پیدا کردن محل اقامت و رستوران بهتر است در نواحی دیگر شهر جستجو کنید.

*  محدوديت يا ممنوعيتي براي گرفتن عكس و فيلم وجود ندارد. عکس برداری با فلاش ممنوع است.

*  به طور معمول بروشور در موزه موجود نیست.  

*  راهنما در موزه یا وجود ندارد یا دل و دماغ توضیح دادن ندارند.

 

امنيت منطقه:

شهر تهران بزرگترین کلان شهر ایران است. به طور معمول بخشی از شهر که موزه در آن واقع شده و خصوصاً در ساعات بازدید از امنیت فوق العاده بالایی برخوردار است. هرچند مثل تمام کلان شهرهای جهان هرگونه اتفاق پیش بینی نشده ای می تواند در آن رخ دهد.

 

بهترين زمان بازديد:

موزه ی ملی ایران در مرکز شهر تهران واقع شده است و در تمام ایام سال به راحتی می توانید از این موزه بازدید فرمایید.

 

* توضيحات اضافه:

* در حال حاضر بخش دوران پس از اسلام موزه ی ملی ایران جهت تعمیرات تعطیل است. اما اگر این بخش باز باشد، حتماً وقت بگذارید و از این بخش از موزه ی ملی ایران نیز بازدید فرمایید.

* در مجاورت موزه ی ملی ایران، موزه ی دیگری به نام موزه ی ملک (Malek) واقع شده که تحت نظارت تولیت آستان قدس رضوی است. در مورد زنده یاد حسین ملک به دانشنامه ی نام آوران معاصر ایران مراجعه فرمایید. حسین ملک اشتیاق فراوانی به جمع آوری نسخ خطی داشت. در این موزه می توانید نسخ خطی متعدد و قرآن های نفیس را ملاحظه فرمایید.

* درست در جنوب موزه ی ایران باستان پارک شهر واقع شده است. توصیه می کنم اگر فرصت دارید از پارک شهر نیز دیدن فرمایید.

* توضیحات در مورد صحنه ی حجاری بار عام در تخت جمشید:

در این صحنه پادشاه هخامنشی در مرکز صحنه بر اریکه پادشاهی نشسته است. در دست راست خود عصای پادشاهی و گل نیلوفر آبی را در دست چپ گرفته است. ( گل نیلوفر آبی نماد زندگی جاودان است و در فرهنگ های دیگر مانند تمدن هند و چین نیز معنای مترادفی دارد ). در پشت سر و جلوی پادشاه افراد زیر ایستاده اند:

1-    نفر اول ایستاده در پشت سر پادشاه، با ریش بلند و گل نیلوفر آبی در دست، ولیعهد است. اگر پادشاه داریوش اول باشد، ولیعهد خشایارشا و اگر پادشاه خشایارشا باشد، ولیعهد اردشیر اول است.

2-       نفر دوم پشت سر ولیعهد، روحانی دربار از قوم پارس است.

3-       نفر سوم، اسلحه دار پادشاه و به تعبیری وزیر جنگ دربار است.

4-       نفرات چهارم و پنجم، گارد ویژه پادشاه یا همان افراد گارد جاویدان می باشند.

5-       نفر اول در مقابل پادشاه: بعد از دو عدد عودسوز، وزیر دربار یا به عبارتی وزیر تشریفات دربار ایستاده است.

6-       نفر دوم، در دست خود یک کیف دارد که شاید حاوی مواد خوشبو کننده است و یا اینکه مهردار سلطنتی است.

7-       نفر سوم، نیزه دار پارسی، یکی از افراد گارد جاویدان به حساب می آید.

 

* توضيحات عكس ها:

عكس شماره 1 :

            نمای جنوبی ساختمان موزه ی ایران باستان

عكس شماره 2 :

            ماکت ساختمان موزه ی ایران باستان

عكس شماره 3 :

            نمایی از طاق قوسی شکل ورودی موزه ی ایران باستان که در ساخت آن از ایوان مداین الهام گرفته شده است.

عكس شماره 4 :

            سالن داخلی موزه ایران باستان

عكس شماره 5 :

            شماره 1: ابزار سنگی با دو سطح تخت، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره 2: درپوش گلی، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره 3: ابزار استخوانی، دکمه، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره 4: پلاک سنگی، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد – شماره 5: پیکرک های گلی حیوان، گنج دره، کرمانشاه، هزاره ی هشتم پیش از میلاد

عكس شماره 6 :

            کاسه ی سفالی، شوش، خوزستان، هزاره ی پنجم پیش از میلاد

عكس شماره 7 :

            قطعات پارچه، شهر سوخته، زابل، سیستان و بلوچستان، هزار ی سوم پیش از میلاد

عكس شماره 8 :

            گردنبند، نصفی، گیلان، هزاره ی اول پیش از میلاد

عكس شماره 9 :

            پیکره ی سفالی گاو نر، مدخل شمال شرقی زیگورات چغازنبیل، خوزستان، اواخر هزاره ی دوم پیش از میلاد. بر پشت پیکره ی این گاو به خط میخی عیلامی نوشته شده است: من، اونتاش گال، پسر هومبان نومنا، شاه انشان (Anshan) و شوش، یک گاو نر از گل پخته ی لعابدار، آنچه که شاهان قدیم نکرده اند، من آنرا ساختم و در این مکان مقدس ( به سان یک نگهبان ) قرار بدادم، برای خدای اینشوشیناک، که به این مکان مقدس اقتدار معنوی داد، آن را اهدا کردم، تا زندگی طولانی به دست آورم، تندرستی کسب کنم، ... به تبارم واگذارم. بدین منظور بود که این را ساختم برای خدای این شوشیناک، خدایی که به این مکان مقدس اقتدار معنوی داد، آن را اهدا کردم. باشد که خدای این شوشیناک، که در این مکان مقدس اقتدار معنوی دارد، آن را از من چون یک پیشکش بپذیرد.

عكس شماره 10 :

            پلاک مفرغی با نقش قهرمان افسانه ای، آذربایجان، هزاره ی یکم پیش از میلاد

عكس شماره 11 :

            ظروف آبریزدار سفالی منقوش، تپه ی سیلک(sialk) ، کاشان، هزاره ی یکم پیش از میلاد

عكس شماره 12 :

            تابوت سفالی، تپه ی حسنلو، نقده، آذربایجان غربی، هزاره ی یکم پیش از میلاد

عكس شماره 13 :

            سنگ یادمان سارگن دوم، اسدآباد، همدان، 716 پیش از میلاد.

این سنگ یادمان در سال 1344 خورشیدی توسط لویی لوین (Louis D. Levine) و توماس کایلر یانگ (T. Cuyler Young) هر دو از دانشگاه پنسیلوانیا ( که هر دو بعدها در موزه ی سلطنتی انتاریو استخدام شدند ) در نجف آباد، دهکده ای نزدیک اسدآباد و 15 کیلومتری شمال شرق کنگاور کشف شد. این سنگ یادمانی، شرح لشگرکشی ششم سارگن دوم (sargon II) پادشاه آشور به کشورهای دیگر از جمله سرزمین ماد است.

عكس شماره 14 :

            صحنه ی معروف به بارعام داریوش اول یا خشایارشا اول، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد.

جهت اطلاعات بیشتر در مورد این تصویر به بخش توضیحات اضافه در همین مقاله مراجعه کنید.

عكس شماره 15 :

            پنجه ی سنگی شیر، بخشی از یک سرستون شیردال، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد.

شیردال موجودی افسانه ای است با تن شیر و سر عقاب ( دال ) و گوش اسب که از فرهنگ عیلامی به مادها و هخامنشیان به ارث رسیده است. آرم هما ( هواپیمایی ملی ایران ) از شیردال الهام گرفته شده است.

عكس شماره 16 :

تندیس داریوش اول، دروازه ی شرقی مجموعه ی کاخ های آپادانا، شوش، خوزستان، اواخر قرن ششم یا اوایل قرن پنجم پیش از میلاد.

ارتفاع این تندیس با وضعیت فعلی دو متر و چهل و یک سانتیمتر است. این تندیس در دی ماه سال 1351 کشف شد. جنس آن از نوع گرانیت مصری است و حدس زده می شود در اوج قدرت داریوش یکم در مصر ساخته شده باشد. این تندیس بزرگترین مجسمه ی سه بعدی در دوره ی هخامنشی به حساب می آید. بر روی لباس داریوش به سه زبان فارسی باستان، عیلامی و بابلی از اهورامزدا و استیلای داریوش بر مصر یاد شده است. بر پایه ی کتیبه به خط هیروگلیف مصری استیلای شاهنشاه هخامنشی بر 24 ملت یادآوری شده است. 

عكس شماره 17 :

            سنگ نوشته خشایارشا به خط پارسی باستان و بابلی نو، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد

عكس شماره 18 :

            سرستون سنگی به شکل گاو نشسته با سر انسان، کاخ سه دروازه، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد

عكس شماره 19 :

            پلکان خروجی ضلع جنوبی کاخ سه دروازه ( تالار شورا )، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد

این پلکان ( مانند بسیاری از پلکان های دیگر در تخت جمشید ) از سنگ یکپارچه ساخته شده است. در نمای بیرونی پلکان، نقوش نیزه داران و کمانداران پارسی و در نمای داخلی پلکان نقش روحانیون پارسی و مادی دیده می شود که جهت برپایی مراسم مذهبی در حال حمل حیوانات قربانی و دیگر مواد خوراکی مورد مصرف در مراسم مذهبی می باشند.

عكس شماره 20 :

            تندیس سنگی سگ نشسته، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد

عكس شماره 21 :

            ستون متعلق به اتاق های جنوبی کاخ آپادانا، تخت جمشید، مرودشت، فارس، قرن پنجم پیش از میلاد

قطعات این ستون شامل پایه ستون زنگوله ای شکل، شال، ساقه و سرستونی که یک جفت نیم تنه ی قدامی گاو که پشت به هم قرار گرفته اند، است.

عكس شماره 22 :

            کتیبه ی سنگی به خط یونانی، نهاوند، همدان، دوره ی سلوکی

عكس شماره 23 :

            تندیس مفرغی بزرگ زاده اشکانی، ایذه، خوزستان، دوره ی اشکانی

عكس شماره 24 :

            مرد نمکی، معدن نمک چهرآباد روستای حمزه لو، زنجان، 1700 سال پیش از میلاد

عكس شماره 25 :

            گچ بری، تپه حصار دامغان، سمنان، دوره ی ساسانی

عكس شماره 26 :

            موزاییک کف ایوان، کاخ شاپور اول، بیشاپور، کازرون، فارس، دوره ی ساسانی

عكس شماره 27 :

            نمونه کپی برداری شده از لوح حمورابی، موزه ی ایران باستان

عكس شماره 28 :

            نویسنده در مقابل صحنه ی بارعام، موزه ی ایران باستان

 

 

هرگونه كپي برداري به منظور تجاري ممنوع است. كپي برداري به منظور اشاعه فرهنگ گردشگري و با اهداف غيرتجاري درصورت اجازه مدير سايت و ذكر منبع بلامانع است.

 

بازدید کننده ی گرامی: در صورتی که از موزه ایران باستان بازدید نمودید، خواهشمند است هرگونه تغییر در مطالب مربوط به امکانات رفاهی یا سایر مواردی که به نظرتان می رسد را از طریق لینک نظرات به مدیریت سایت اطلاع دهید تا دیگران نیز از آن بهره مند گردند. با تشکر

نویسنده و عکس ها: دکتر مسعود شهیدی

shahidi@iran-iraniha.com

تاریخ ثبت مقاله: آبان ماه 1392

 

Share

ردیفسایر جاذبه های گردشگری این استان
۱
آرامگاه ظهیرالدوله
۲
باغ موزه هنر ایرانی
۳
خانه موزه دکتر علی شریعتی

نظر بدهید (۳) / تعداد بازدید: ۶۹۵۴
ردیفسایر جاذبه های گردشگری ایران به ترتیب قدمت
۱
آبشار بیشه
۲
آبشار شوی ( تله زنگ )
۳
آبشار نوژیان
۴
دریاچه گهر
۵
غار سهولان
۶
غار کتله خور
۷
غار کرفتو
۸
آنوبانینی (قدیمی ترین کتیبه و نقش برجسته ایران زمین)
۹
زیگورات چغازنبیل
۱۰
تپه نوشیجان
۱۱
تخت سلیمان ( آتشکده ی آذرگشنسب )
۱۲
آرامگاه ( بقعه ) اِستِر و مُردِخای
۱۳
سازه های آبی شوشتر
۱۴
چک چک یا زیارتگاه پیر سبز
۱۵
مسجد جامع فهرج (قدیمی ترین مسجد ایران)
۱۶
سیراف
۱۷
شهر باستانی حریره، کیش
۱۸
آرامگاه فردوسی
۱۹
روستای تاریخی میمند
۲۰
قلعه فلک الافلاک
۲۱
ماسوله
۲۲
قره کلیسا
۲۳
گنبد سلطانیه
۲۴
قلعه رودخان
۲۵
کلیسای سنت استپانوس
۲۶
پل خواجو
۲۷
خانه عباسیان
۲۸
خانه ی بروجردی ها ( کاشان )
۲۹
باغ شازده
۳۰
خانه کرد ( عمارت آصف )
۳۱
تکیه معاون الملک
۳۲
آرامگاه ظهیرالدوله
۳۳
موزه ایران باستان
۳۴
خانه موزه دکتر علی شریعتی
۳۵
موزه ی مردم شناسی خرم آباد
۳۶
آب انبار سنتی کیش
۳۷
گذر هنرمندان ( کیش )
۳۸
کاریز ( شهر زیرزمینی کیش )
۳۹
باغ موزه هنر ایرانی
۴۰
تله کابین رامسر