۱ - نمای ورودی خانه موزه دکتر علی شریعتی. همانطور که ملاحظه می کنید دیوار اصلی خانه برداشته شده و به جای آن از دیوار ترکیبی با استفاده از نمای شیشه ای استفاده شده است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱

۲ - نمایی از حیاط خانه دکتر شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲

۳ - طبقه ی دوم خانه شریعتی. دیوار جداکننده در این بخش از خانه نیز برداشته شده و فقط ستون ها برجا مانده اند.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۳

۴ - سالن طبقه ی دوم. در این مکان برای علاقه مندان فیلم مربوط به تاریخچه و مراحل تبدیل خانه به موزه پخش می شود.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۴

۵ - تمام دیوارهای داخلی خانه با عکس ها، دست نوشته ها و پوستر های مربوط به علی شریعتی و خانواده اش تزئین شده است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۵

۶ - بخشی از دیوار بین دو اتاق عقبی در طبقه ی دوم به دیوار شیشه ای تبدیل شده تا بازدیدکنندگان بتوانند اتاقی که شریعتی بیشتر وقتش را در آن می گذرانده، بدون ورود به اتاق ببینند.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۶

۷ - نمایی از اتاق خواب دکتر علی شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۷

۸ - اتاق کار و کتابخانه ی علی شریعتی.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۸

۹ - اتاق کار دکتر شریعتی، میز تحریر، ماشین تحریر، سماور و تشکچه ای که بر روی استراحت می کرده است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۹

۱۰ - ظروف غذاخوری متعلق به خانواده شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۰

۱۱ - چوب سیگارها متعلق به محمدتقی شریعتی (پدر دکتر شریعتی) است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۱

۱۲ - دوربین فیلمبرداری هشت میلیمتری. این دوربین را دکتر شریعتی در سفر سال ۱۳۴۹ به حج از عربستان خریداری کرد و اغلب فیلم هایی که از او باقی است به وسیله ی همین دوربین فیلمبرداری شده است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۲

۱۳ - مهره های شطرنج که با استفاده از خمیر نان در زندان کمیته در سال ۱۳۵۲ توسط علی شریعتی ساخته شده اند. کمی عقب تر مجسمه ی یک چریک که آن هم توسط خمیر نان در زندان درست شده مشاهده می شود.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۳

۱۴ - نوارهای کاست سخنرانی های دکتر علی شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۴

۱۵ - آنچه در کتابخانه ی سمت چپ قرار دارد تماماً آثار علی شریعتی است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۵

۱۶ - وسایل چای خوری که به طور همیشگی در اتاق شریعتی بوده است<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۶

۱۷ - نمایی از راهروی طبقه ی دوم منزل علی شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۷

۱۸ - نمایی از در ورودی و طبقه ی اول منزل علی شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۸

۱۹ - سالن پذیرایی طبقه اول منزل دکتر علی شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۹

۲۰ - اتاق ناهارخوری واقع در طبقه ی اول منزل علی شریعتی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۰

۲۱ - یاد این تلفن های سنگین و قدیمی آلمانی که قدیم ها در هر منزلی که تلفن داشتند یک نمونه اش یافت می شد به خیر.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۱

۲۲ - دستگاه گرامافون متعلق به خانواده شریعتی. از صفحه های اشتراوس و میکیس تئودوراکیس می توان به سلیقه ی موسیقایی علی شریعتی پی برد.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۲

۲۳ - نمای دیگری از در ورودی و حیاط خانه موزه دکتر علی شریعتی.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۳

خانه موزه دکتر علی شریعتی

 

تاریخچه

دکتر علی شریعتی استادیار دانشکده‏ ی ادبیات دانشگاه مشهد بود. با اوج گرفتن فعالیت و سخنرانی های متعدد او در حسینیه‏ی ارشاد تهران، عملاً یک پایش در مشهد بود و پای دیگرش در تهران. سخنرانی های  او در حسینیه‏ ی ارشاد و دانشگاه‏های مختلف، باعث گشت که حضور او در دانشگاه مشهد به گونه ‏ای نامرتب و خلاف روال عادی دانشگده صورت پذیرد. اوج فعالیت‏های شریعتی در حسینیه‏ ی ارشاد به سال‏های 1348 تا 1351 برمی‏گردد. شریعتی از مهرماه 1350 و هم ‏زمان با آغاز جشن‏های 2500 ساله، به دستور مقامات بالاتر عملاً از تدریس در دانشگاه محروم گشت و بعد از مدتی با عنوان محقق به دفتر دانشگاه مشهد در تهران مامور به خدمت گردید. استقبال روزافزون نسل جوان و عمدتاً دانشگاهی از حسینیه‏ ی ارشاد باعث هراس دستگاه‏های امنیتی شد و از سوی دیگر مخالفت شدید وعاظ دینی بهانه ای گشت تا دستور تعطیلی حسینیه ‏ی ارشاد در تاریخ 22 آبان ماه 1351 صادر شود. کوتاه زمانی بعد علی شریعتی مجبور شد زندگی مخفی را در پیش بگیرد. او در آپارتمانی که متعلق به حسینیه ارشاد بود و در همان حوالی حسینیه قرار داشت زندگی می کرد، سپس به منزلی در سرآسیاب دولاب واقع در جنوب تهران رفت و گهگاه نیز به خانه اقوام و آشنایان می رفت. تا آن هنگام خانواده ی شریعتی در مشهد زندگی می کردند. با پایان سال تحصیلی 52-51 یکی از دوستان خانواده به دکتر پوران شریعت رضوی (همسر شریعتی) که در دبیرستان های مشهد تدریس می کرد، پیشنهاد نمود که با خرید خانه ای در تهران، از مشهد به تهران مهاجرت کنند.

پوران شریعت رضوی در خرداد 52 به تهران آمد و همین خانه ای را که اکنون به موزه تبدیل شده را به مبلغ سیصد و پنجاه هزار تومان خرید. هم زمان خانه ی مشهد را هم به مبلغ یک صد و هشتاد هزار تومان فروختند. خانواده ی شریعتی در اول تابستان 52 آماده ی نقل مکان به تهران بودند که ماموران ساواک به خانه ی آنها ریختند و هر چیز را که فکر می کردند ممکن است از نظر امنیتی مهم باشد را با خود بردند. درست در همان روز به منزل محمدتقی شریعتی (پدر دکتر شریعتی) نیز هجوم برده و نامبرده را دستگیر کرده بودند. هم زمان در تهران دکتر رضا شریعت رضوی (برادر پوران) را نیز دستگیر کردند. خانواده ی شریعتی طبق برنامه ی قبلی چند روز بعد، یعنی در تیرماه 1352 به تهران نقل مکان کردند و در این خانه مستقر شدند. پوران شریعت رضوی در کتاب "طرحی از یک زندگی"، صفحه 180 می گوید: "به یاد می آورم که ساعت یک بعد از نیمه شب اول مهر 1352 زنگ در حیاط را زدند. هراسان از خواب بیدار شدم و پرسیدم کیست؟ ابتدا جواب را نمی شنیدم. خواب آلوده و با ترس سئوال کردم شما کی هستید؟ گفت: "منم" بعد صدای علی را از پشت در شنیدم که می گفت: " عجب بدبختی است، حتی دیگر زنم هم صدای مرا نمی شناسد." در را باز کردم. علی را همراه اصغر آقا، پسرعمه اش دیدم. اولین بار بود که علی به خانه ی جدیدی که خریده بودیم می آمد. قیافه اش بسیار گرفته بود. به نظر می رسید فکرش به چیزی مشغول است. من از اینکه او به خانه آمده بسیار خوشحال بودم. علت برگشت خود به خانه را نگفت. عصر روز بعد چمدان، لباس ها و کتاب هایش را از آپارتمان مقابل حسینیه ارشاد آوردند. همان طور که مشغول جابجا کردن لباس هایش بودم، مرا برای تصمیم جدیدش آماده می کرد. به خانه آمده بود تا به ساواک برود و خود را معرفی کند. صبح روز بعد که با پای خودش همراه یک ساک لباس به مرکز ساواک در کمیته شهربانی رفته بود. به او گفتند برو فردا بیا. به خانه برگشت اما فردای آن روز که دوباره به آنجا رفت، او را نگه داشتند و تا 18 ماه در زندان ماند." در آن زمان احسان چهارده ساله، سوسن یازده ساله، سارا ده ساله و مونا دو ساله بودند.

دکتر شریعتی پس از گذراندن هجده ماه در زندان انفرادی، یک روز مانده به نوروز 1354 بدون خبر قبلی از زندان آزاد گردید و از آن پس تا زمانی که از کشور خارج شد در همین خانه، عملاً خانه نشین بود. سوسن شریعتی می گوید که: "شطرنج سرگرمی مورد علاقه ی پدر بود و شب ها با احسان در راهروی طبقه ی اول می نشستند و بازی می کردند." یک سال بعد یعنی در 1355دکتر شریعتی، احسان پانزده ساله را به آمریکا می فرستد و او را به دکتر ابراهیم یزدی می سپارد. شریعتی در همین خانه گاهی سخنانش را ضبط می کرد. بعدها قصه ی حسن و محبوبه و دریغ ها و آرزوها از روی همین نوارها به چاپ رسیدند. همچنین نامه های شریعتی به پسرش در مجموعه ای آثار شریعتی به نام "با مخاطب های آشنا" در این منزل نوشته شده اند. گفته می شود که شریعتی از این خانه راضی نبود و خانه ای را که همسرش برای زندگی انتخاب کرده بود را طاغوتی می دانست. علی شریعتی در تاریخ 26 اردیبهشت 1356 با نام شناسنامه ای "علی مزینانی" از طریق فرودگاه مهرآباد تهران، ایران را برای همیشه به مقصد نهایی انگلستان ترک کرد، درحالیکه ساواک او را با نام "علی شریعتی مزینانی" ممنوع الخروج کرده بود. او یک ماه و سه روز بعد در شهر ساوت همپتون درگذشت. از همان روز تاکنون، برخی نحوه ی مرگ او را مشکوک می دانند. پوران شریعت رضوی و مونا، آخرین فرزند دکتر تا سال 1378 و دیگر فرزندان ایشان، احسان، سوسن و سارا تا سال 1361 در این خانه اقامت داشتند.

تبدیل خانه به موزه

 در سال 1377 لایحه ی تبدیل خانه ی اندیشمندان به موزه در مجلس شورای اسلامی تصویب گردید. در همان سال شهرداری منطقه ی شش تهران این خانه را با متراژ 352 متر مربع به همراه اشیاء، مبلمان، کتابخانه ها و لوازم موجود در آن به مبلغ 120 میلیون تومان از خانم پوران شریعت رضوی (جهت تبدیل به موزه ی دکتر شریعتی) خریداری نمود. عملاً تا پنج سال هیچ کار خاصی در این خانه اتفاق نیفتاد. در سال 1382 خانه‏ ی موزه‏ ی دکتر شریعتی به منظور مستحکم‏سازی و ضد زلزله شدن تخلیه و به دست متخصصان سپرده شد و با همکاری معماران سوئیسی به وضع کنونی درآمد.

براساس اظهارات فیلمی که در طبقه ی دوم این ساختمان نمایش داده می شود، بخشی از اشیاء و لوازم موجود در خانه همان لوازمی ‏اند که از مشهد به این خانه منتقل شده اند. فرش‏ها، تلویزیون، تخت یک نفره‏ ی روسی، پشتی‏ ها، تشک دکتر، سماور، اشیاء عتیقه، کتابخانه‏ ی دکتر، عکس‏ ها و ماشین تحریر. بخش باقیمانده‏ ی اشیاء شامل مبلمان، میزتحریر، تخت دونفره، فرش‏ های سه متری و کمدها از جمله لوازمی بودند که در تهران به دست پوران شریعت رضوی خریداری شدند. پوشیدنی‏ های دکتر، تلویزیون، صفحات گرامافون، میز ناهارخوری و مبلمان راحتی بخشی از لوازمی اند که در طبقه‏ ی نخست گنجانده شده اند. دست‏نوشته‏ ها، اسناد و مدارک تاریخی، دوربین فیلمبرداری، میز تحریر، ماشین تحریر، صفحه‏ ی شطرنج، سربازهایی که با خمیر نان در زندان به دست دکتر ساخته شده اند و نیز رادیو ضبط یادگاری مادربزرگ نیز بخش دیگری از لوازم شخصی دکتر هستند که در طبقه ‏ی دوم جا دارند.

اتومبیل سرمه ای رنگ موسکویچ به شماره شهربانی 32259 مشهد، از دیگر یادگاری‏های دکتر شریعتی است. گفته می شود این اتومبیل در سال1390 جهت بازسازی و تعمیر به مشهد منتقل شده است اما فعلاً جای خالی آن در حیاط منزل احساس می شود.

خانه موزه ی دکتر علی شریعتی با شماره ی 9718 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. این خانه در هفتم اسفند ماه 1385 بدون حضور همسر و فرزندانش افتتاح گردید و درهای آن برای بازدید عموم باز شد.

خانه ی شریعتی خانه ای است مثل سایر خانه ها. توی این خانه امروز چندین میز کامپیوتر گذاشته اند و هر کس سمتی دارد و مسئولیتی. از نظر معماری، از این دست خانه در محله های امیرآباد و فاطمی تهران بسیار بوده اند. نمی دانم چه اصراری بود که همه ی خانه های شمالی را یک شکل و دوبلکس بسازند. اما گذر زمان کم کم چهره ی شهر را تغییر داده است. امروز خانه ی دو طبقه ی شریعتی در میان آپارتمان های چهار و پنج طبقه گیر کرده است. همانطور که خودش روزگاری میان آدم های دیگر و شاید اندیشه های دیگر گیر کرده بود. برای جوان های امروز شاید رفتن به خانه ی شریعتی جذابیت چندانی نداشته باشد. نمی دانم، شاید هم داشته باشد. ولی برای آن نسلی که آلزایمر هنوز نتوانسته خاطرات دهه ی چهل و پنجاه خورشیدی را از ذهنشان پاک کند، خانه ی شریعتی یادآور خیلی چیزهاست که بخش بزرگی از آن چیزها، نه به شریعتی، بلکه به خود آنها برمی گردد.

چون که گل رفت و گلستان شد خراب

بوی گل را از که جوئیم از گلاب

موقعيت جغرافيايي:

 

استان تهران، شهر تهران، "43  '42  ْ35  شمالي و "04 '23   ْ51  شرقي. ارتفاع از سطح دريا 1254 متر.

 

نحوه دسترسي:

خانه موزه ی دکتر علی شریعتی در خیابان اسکندری شمالی، کوچه ی نادر (دو کوچه مانده به خیابان دکتر فاطمی، دست راست)، پلاک 9 واقع شده است.

ساعات بازدید: روزهای شنبه تا پنج شنبه

نیمه اول سال:                 9 صبح تا 7 عصر

نیمه دوم سال:                9 صبح تا 6 عصر

موزه در روزهای جمعه و تعطیلات رسمی تعطیل است.

تلفن: 66945151-021

 

امكانات رفاهي:

*  خانه موزه در محدوده ی طرح زوج و فرد واقع شده است.

*  پاركينگ مناسب نزديك موزه موجود نيست. اگر در خیابان های اطراف موفق به پیدا کردن جای پارک شدید وسایل با ارزش خود را در اتومبیل نگذارید.

*  براي ورود لازم نیست بليط تهيه فرماييد. بازدید از موزه رایگان است.

*  سرويس بهداشتي قابل قبول است. در موزه توالت فرنگي موجود نیست.

*  آب آشاميدني در مجموعه موجود است.

*  آنتن دهي تلفن همراه مطلوب است.

* در سالن طبقه ی دوم فیلمی به مدت ده دقیقه در مورد دکتر شریعتی و خانه موزه پخش می شود.

*  محدوديت يا ممنوعيتي براي گرفتن عكس و فيلم وجود ندارد.

*  به طور معمول بروشور در خانه موزه موجود نیست.  

 

امنيت منطقه:

شهر تهران بزرگترین کلان شهر ایران است. به طور معمول بخشی از شهر که موزه در آن واقع شده از امنیت فوق العاده بالایی برخوردار است. هرچند مثل تمام کلان شهرهای جهان هرگونه اتفاق پیش بینی نشده ای می تواند در آن رخ دهد.

 

بهترين زمان بازديد:

خانه موزه ی دکتر علی شریعتی در مرکز شهر تهران واقع شده است و در تمام ایام سال به راحتی می توانید از این موزه بازدید فرمایید.

 

* توضيحات عكس ها:

عكس شماره 1 :

            نمای ورودی خانه موزه دکتر علی شریعتی. همانطور که ملاحظه می کنید دیوار اصلی خانه برداشته شده و به جای آن از دیوار ترکیبی با استفاده از نمای شیشه ای استفاده شده است.

عكس شماره 2 :

            نمایی از حیاط خانه دکتر شریعتی

عكس شماره 3 :

            طبقه ی دوم خانه شریعتی. دیوار جداکننده در این بخش از خانه نیز برداشته شده و فقط ستون ها برجا مانده اند.

عكس شماره 4 :

            سالن طبقه ی دوم. در این مکان برای علاقه مندان فیلم مربوط به تاریخچه و مراحل تبدیل خانه به موزه پخش می شود.

عكس شماره 5 :

            تمام دیوارهای داخلی خانه با عکس ها، دست نوشته ها و پوستر های مربوط به علی شریعتی و خانواده اش تزئین شده است.

عكس شماره 6 :

            بخشی از دیوار بین دو اتاق عقبی در طبقه ی دوم به دیوار شیشه ای تبدیل شده تا بازدیدکنندگان بتوانند اتاقی که شریعتی بیشتر وقتش را در آن می گذرانده، بدون ورود به اتاق ببینند.

عكس شماره 7 :

            نمایی از اتاق خواب دکتر علی شریعتی

عكس شماره 8 :

            اتاق کار و کتابخانه ی علی شریعتی.  

عكس شماره 9 :

            اتاق کار دکتر شریعتی، میز تحریر، ماشین تحریر، سماور و تشکچه ای که بر روی استراحت می کرده است.

عكس شماره 10 :

            ظروف غذاخوری متعلق به خانواده شریعتی

عكس شماره 11 :

            چوب سیگارها متعلق به محمدتقی شریعتی (پدر دکتر شریعتی) است.

عكس شماره 12 :

            دوربین فیلمبرداری هشت میلیمتری. این دوربین را دکتر شریعتی در سفر سال 1349 به حج از عربستان خریداری کرد و اغلب فیلم هایی که از او باقی است به وسیله ی همین دوربین فیلمبرداری شده است.

عكس شماره 13 :

            مهره های شطرنج که با استفاده از خمیر نان در زندان کمیته در سال 1352 توسط علی شریعتی ساخته شده اند. کمی عقب تر مجسمه ی یک چریک که آن هم توسط خمیر نان در زندان درست شده مشاهده می شود.

عكس شماره 14 :

            نوارهای کاست سخنرانی های دکتر علی شریعتی

عكس شماره 15 :

            آنچه در کتابخانه ی سمت چپ قرار دارد تماماً آثار علی شریعتی است.

عكس شماره 16 :

وسایل چای خوری که به طور همیشگی در اتاق شریعتی بوده است.

عكس شماره 17 :

            نمایی از راهروی طبقه ی دوم منزل علی شریعتی

عكس شماره 18 :

            نمایی از در ورودی و طبقه ی اول منزل علی شریعتی

عكس شماره 19 :

            سالن پذیرایی طبقه اول منزل دکتر علی شریعتی

عكس شماره 20 :

            اتاق ناهارخوری واقع در طبقه ی اول منزل علی شریعتی

عكس شماره 21 :

            یاد این تلفن های سنگین و قدیمی آلمانی که قدیم ها در هر منزلی که تلفن داشتند یک نمونه اش یافت می شد به خیر.

عكس شماره 22 :

            دستگاه گرامافون متعلق به خانواده شریعتی. از صفحه های اشتراوس و میکیس تئودوراکیس می توان به سلیقه ی موسیقایی علی شریعتی پی برد.

عكس شماره 23 :

            نمای دیگری از در ورودی و حیاط خانه موزه دکتر علی شریعتی.

 

 

هرگونه كپي برداري به منظور تجاري ممنوع است. كپي برداري به منظور اشاعه فرهنگ گردشگري و با اهداف غيرتجاري درصورت اجازه مدير سايت و ذكر منبع بلامانع است.

بازدید کننده ی گرامی: در صورتی که از خانه موزه دکتر علی شریعتی بازدید نمودید، خواهشمند است هرگونه تغییر در مطالب مربوط به امکانات رفاهی یا سایر مواردی که به نظرتان می رسد را از طریق لینک نظرات به مدیریت سایت اطلاع دهید تا دیگران نیز از آن بهره مند گردند. با تشکر

نویسنده و عکس ها: دکتر مسعود شهیدی

shahidi@iran-iraniha.com

تاریخ ثبت مقاله: فروردین 1394

 

Share

ردیفسایر جاذبه های گردشگری این استان
۱
آرامگاه ظهیرالدوله
۲
باغ موزه هنر ایرانی
۳
موزه ایران باستان

نظر بدهید (۰) / تعداد بازدید: ۲۸۲۹
ردیفسایر جاذبه های گردشگری ایران به ترتیب قدمت
۱
آبشار بیشه
۲
آبشار شوی ( تله زنگ )
۳
آبشار نوژیان
۴
دریاچه گهر
۵
غار سهولان
۶
غار کتله خور
۷
غار کرفتو
۸
آنوبانینی (قدیمی ترین کتیبه و نقش برجسته ایران زمین)
۹
زیگورات چغازنبیل
۱۰
تپه نوشیجان
۱۱
تخت سلیمان ( آتشکده ی آذرگشنسب )
۱۲
آرامگاه ( بقعه ) اِستِر و مُردِخای
۱۳
سازه های آبی شوشتر
۱۴
چک چک یا زیارتگاه پیر سبز
۱۵
مسجد جامع فهرج (قدیمی ترین مسجد ایران)
۱۶
سیراف
۱۷
شهر باستانی حریره، کیش
۱۸
آرامگاه فردوسی
۱۹
روستای تاریخی میمند
۲۰
قلعه فلک الافلاک
۲۱
ماسوله
۲۲
قره کلیسا
۲۳
گنبد سلطانیه
۲۴
قلعه رودخان
۲۵
کلیسای سنت استپانوس
۲۶
پل خواجو
۲۷
خانه عباسیان
۲۸
خانه ی بروجردی ها ( کاشان )
۲۹
باغ شازده
۳۰
خانه کرد ( عمارت آصف )
۳۱
تکیه معاون الملک
۳۲
آرامگاه ظهیرالدوله
۳۳
موزه ایران باستان
۳۴
خانه موزه دکتر علی شریعتی
۳۵
موزه ی مردم شناسی خرم آباد
۳۶
آب انبار سنتی کیش
۳۷
گذر هنرمندان ( کیش )
۳۸
کاریز ( شهر زیرزمینی کیش )
۳۹
باغ موزه هنر ایرانی
۴۰
تله کابین رامسر