در ورودی آرامگاه ظهیرالدوله که در انتهای کوچه واقع شده است. <br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱

سردر ورودی آرامگاه ظهیرالدوله <br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲

قبر ظهیرالدوله معروف به صفاعلیشاه متوفی به سال ۱۳۰۲ خورشیدی. <br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۳

محوطه ی عمومی آرامگاه ظهیرالدوله. درست در مرکز تصویر سنگ قبر برجسته ای مشاهده می شود که مربوط به ایرج میرزا است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۴

آرامگاه محمدتقی بهار ( ملک الشعرا )<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۵

آرامگاه روح الله خالقی که در گوشه ی قبرستان مدفون است.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۶

آرامگاه داریوش رفیعی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۷

آرامگاه غلامرضا رشید یاسمی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۸

آرامگاه رهی معیری<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۹

یکی از اشعار ایرج میرزا که برای بعد از مرگ خود سروده است و بر روی یکی از وجوه سنگ مزار او قرار دارد.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۰

آرامگاه حسین یاحقی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۱

سنگ مزار رهی معیری<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۲

آرامگاه دکتر محمدحسین لقمان ادهم ( لقمان الدوله )<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۳

آرامگاه محمد مسعود<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۴

آرامگاه مرتضی محجوبی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۵

آرامگاه سید حسن تقی زاده<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۶

فانوس هایی که دیگر نفتی در آنها نیست. این فانوس ها بر بالای قبر فروغ فرخزاد مدت هاست که هست. شاید تداعی کننده ی این شعر فروغ باشد که: من از نهایت شب حرف می زنم، من از نهایت تاریکی، و از نهایت شب حرف می زنم، اگر به خانه من آمدی برای من ای مهربان چراغ بیار، و یک دریچه که از آن، به ازدحام کوچه خوشبخت بنگرم.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۷

آرامگاه حبیب الله سماعی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۸

نمایی از گورستان خاک گرفته ی ظهیرالدوله<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۹

نمایی بازتر از گورستان ظهیرالدوله. هرچه می گذرد این گورستان بیشتر به محاصره ی ساختمان های بلند در می آید.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۰

مزار فروغ فرخزاد.  <br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲۱

آرامگاه ظهیرالدوله

Zahiroddoleh Cemetery

 

شرح حال ظهیرالدوله

علی خان قاجار دولو در سال 1243 خورشیدی در شمیرانات متولد شد. پدرش محمد ناصر خان ظهیرالدوله، وزیر تشریفات دربار ناصرالدین شاه بود. علی خان سیزده ساله بود که پدرش را از دست داد و به رسم شایع دوران قاجار کار و عنوان پدر به پسر رسید. آنطور که در برخی منابع آمده است، ظهیرالدوله بیست و دو ساله بود که از طرف شاه مامور شد تا با عقاید میرزا محمدحسن اصفهانی ملقب به صفی علیشاه آشنا شود و نتیجه را گزارش دهد. ظهیرالدوله با کالسکه و خدم و حشم به دیدار صفی علیشاه رفت و پس از دو جلسه، آنچنان شیفته ی عقاید و رفتار سرسلسله ی دراویش نعمت الهی شد، که به دستور وی لباس فاخر قجری از تن درآورد، با پیراهنی ساده تمام خیابان های معروف تهران آن زمان را با کشکول گدایی پیاده طی نمود. و به این ترتیب در کسوت درویشان درآمد. (هرچند در مورد علت مراجعه ی وی به صفی علیشاه اتفاق نظر وجود ندارد ). ظهیرالدوله که داماد ناصرالدین شاه بود، پس از مرگ وی در زمان فرزند وی مظفرالدین شاه و پس از آن محمدعلی شاه نیز دارای مناصب مهم دولتی بود. او خیلی زود مراتب ترقی را در کسوت درویشی طی نمود، هرچند قدرت سیاسی و اقتصادی وی را در این زمینه نمی توان نادیده گرفت. میرزا محمدحسن صفی علیشاه در سال 1278 درگذشت. گفته می شود که صفی علیشاه پیش از مرگ میرزا محمد خان نائینی معروف به حیرت علیشاه را به عنوان جانشین خود تعیین کرد اما از آنجا که ظهیرالدوله نیز در سن سی و پنج سالگی ادعای قطبیت داشت، میان طرفداران او و حیرت علیشاه درگیری رخ داد و حیرت علیشاه به ماهان کرمان رفت و در مقبره ی شاه نعمت الله ولی بست نشست. در همان سال ظهیرالدوله با شرکت 110 نفر از مریدان و طرفداران، انجمنی به نام انجمن اخوت تاسیس نمود. طی بیست و پنج سال بعد، این انجمن باوجود کش و قوس های سیاسی مصادف با مشروطیت و پس از آن، با حضور ظهیرالدوله حیاتی نسبتاً فعال داشت. هرچند انجمن اخوت تا سال های طولانی پس از مرگ ظهیرالدوله به فعالیت خود ادامه داد، اما بررسی آن در حوزه ی این مقاله نیست.

علی خان ظهیرالدوله اهل هنر و موسیقی بود. ظاهراً در دوران حکومتش در همدان و گیلان منشاء خدماتی بوده است، به طوری که مشروطه خواهان از او به نیکی یاد کرده اند. خانه ی او که در مجاورت مجلس شورای ملی قرار داشت، در هنگام به توپ بستن مجلس، عمداً یا سهواً تخریب شد. ظهیرالدوله در 8 تیر ماه 1303 خورشیدی در تهران درگذشت و بنا بر وصیت خویش، او را در باغی که محل تجمع انجمن اخوت بود ( آرامگاه ظهیرالدوله فعلی ) دفن نمودند.

پس از مرگ ظهیرالدوله بسیاری از دراویش اظهار تمایل کردند تا در همین مکان و در مجاورت مراد خویش دفن شوند و به تدریج باغی که در میانه ی راه تجریش به امام زاده قاسم قرار داشت به آرامگاه خواص تبدیل شد.

اطلاعات عمومی در مورد آرامگاه ظهیرالدوله

آرامگاه ظهیرالدوله حدود 4300 مترمربع مساحت دارد. این آرامگاه دارای دو بخش است که امروزه نیز به صورت از هم با نرده ای به صورت از هم جدا مشاهده می شود. بخش اول همان قسمتی است که ظهیرالدوله و تعدادی از خاندان، اقوام و هم مسلکان وی در آن مدفونند. بخش دوم بعدها به آن اضافه شده است. این آرامگاه هیچگاه غسالخانه نداشته و مردگان را ابتدا در غسالخانه های امام زاده صالح، امام زاده قاسم یا سایر جاها شستشو داده، کفن می کردند و سپس برای تدفین به این قبرستان می آوردند. پس از مرگ ظهیرالدوله، بسیاری از بازماندگان دراویش، بزرگان، سیاسمتداران و هنرمندان تمایل داشتند که در متوفی خویش را در ظهیرالدوله دفن نمایند. و تدفین با اجازه ی ریاست وقت انجمن اخوت صورت می پذیرفت. هوشنگ اتحاد در جلد 8 پژوهشگران معاصر ایران ص 388 ذکر می کند که زمین آرامگاه ظهیرالدوله از طرف صندوق تعاون هنرمندان اداره ی کل انتشارات و رادیو خریداری شده است. هرچند اینجانب در هیچ منبعی دیگری نتوانستم مطلب فوق را پیدا کنم. در هر صورت تدفین نام آوران در آرامگاه ظهیرالوله تا حدود سال 1340 خورشیدی ادامه داشت تا اینکه از آن پس هرگونه دفنی در این مکان ممنوع گردید. هرچند پس از آن نیز به صورت موردی و خاص چندین فقره دفن در این آرامگاه صورت پذیرفته است. از جمله می توان تدفین فروغ فرخزاد را ذکر نمود. آخرین فردی که در آرامگاه ظهیرالدوله دفن شده در سال 1359 خورشیدی بوده است و عملاً بیش از سی سال است که دیگر کسی در این آرامگاه دفن نشده است.

هم اکنون 595 نفر در آرامگاه ظهیرالدوله مدفون هستند. از این تعداد 175 نفر زن و 420 نفر مرد هستند. بر روی برخی از سنگ قبرها نشان کشکول و تبرزین و عدد 1317 نقش بسته است که آرم انجمن اخوت است و نشان از این دارد که متوفی عضو انجمن اخوت و درویش بوده است. تعداد این سنگ قبرها 110 عدد است. پنجاه نظامی، بیش از بیست موسیقی دان و تعدادی شاعر و آوازخوان نیز در این گورستان دفن شده اند. 

از وقایع مهمی که می توان در ارتباط با آرامگاه ظهیرالدوله نام برد، ترور دکتر سید حسین فاطمی در 25 تیر ماه 1330 در مراسم سالگرد ترور محمد مسعود مدیر روزنامه ی مرد امروز است.

آرامگاه ظهیرالدوله در سال 1378 به شماره ی 2001 در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ثبت گردید.

 

اسامی برخی از نام آورانی که در ظهیرالدوله مدفون هستند

                                         

 

نام

تولد

مرگ

شهرت

 

علی خان ظهیرالدوله

1243

1303

رئیس تشریفات دربار قاجار و قطب دراویش نعمت الهی

 

ابوالحسن صبا ( کمال السلطنه )

1252

1304

موسیقیدان

 

غلامحسین درویش خان

1251

1305

موسیقیدان

 

محمدرحیم ادیب ( عمیدالملک )

1255

1323

ادیب و فرهنگی

 

حبیب الله سماعی

1284

1325

موسیقیدان

 

محمد مسعود

1284

1326

مدیر روزنامه مرد امروز

 

محمدحسین لقمان ادهم

1258

1329

پزشک

 

محمد تقی بهار ( ملک الشعرا )

1265

1330

شاعر و سیاست مدار

 

غلامرضا رشید یاسمی

1273

1330

پژوهشگر، نویسنده، شاعر

 

صالح لقمان ادهم ( حشمت السلطنه )

1268

1330

دکترا و استاد علوم سیاسی، اقتصادی و حقوق

 

ابوالحسن نیساری ( امیرحشمت )

1256

1332

از رهبران مشروطیت

 

محمدباقر هوشیار شیرازی

1283

1336

نویسنده، مترجم و استاد دانشگاه

 

داریوش رفیعی

1306

1337

خواننده

 

قمرالملو وزیری

1284

1338

آوازخوان

 

روح الله خالقی

1285

1344

موسیقیدان

 

ایرج میرزا ( جلال الممالک )

1290

1344

شاعر

 

مرتضی محجوبی

1278

1344

موسیقیدان

 

حشمت الله اسفندیاری ( وکیل الممالک )

1275

1344

سیاستمدار

 

فروغ فرخزاد

1313

1345

شاعر و سینماگر

 

عزیزاله حاتمی

1291

1345

نویسنده

 

سیدمحمدصادق نشأت میرداماد

1275

1346

نویسنده

 

حسین یاحقی

1285

1347

موسیقیدان

 

محمدحسن مؤید ( رهی معیری )

1288

1347

شاعر

 

سید حسن تقی زاده

1255

1348

از رهبران مشروطیت و رئیس مجلس سنا

 

توفیق جهانبخت

1310

1349

قهرمان کشتی

 

حسین تهرانی

1290

1352

موسیقیدان

 

فرج الله آق اولی

1266

1353

نظامی

 

نورعلی برومند

1285

1355

موسیقیدان

 

ارسلان خلعتبری

1283

1356

سیاستمدار

 

 

موقعيت جغرافيايي:

استان تهران، شهر شمیران. " 45  '48  ْ35  شمالي و "58 '25   ْ51  شرقي. ارتفاع از سطح دريا 1650 متر.

 

نحوه دسترسي:

آرامگاه ظهیرالدوله در نزدیکی میدان تجریش ( قدس ) واقع شده است. اگر وسیله ی نقلیه شخصی ندارید، یا حوصله ی رانندگی در ترافیک سنگین راه های منتهی به میدان تجریش را ندارید، بهترین راه استفاده از مترو است که شما را از نقاط مختلف تهران می تواند به میدان تجریش برساند. از میدان تجریش وارد خیابان دربند شوید. سومین خیابان دست راست، خیابانی است که ظهیرالدوله نام دارد. از میدان تجریش تا آرامگاه ظهیرالدوله حدود یک کیلومتر راه سربالایی است. اگر حوصله یا توان سربالایی رفتن را ندارید می توانید از تاکسی های کرایه ی دربند یا امام زاده قاسم استفاده کنید.

 

امكانات رفاهي:

* پارکینگ مناسب وجود ندارد.

*  برای ورود نیازی به پرداخت ورودیه نیست.

*  آرامگاه در روزهای پنج شنبه عصر و جمعه صبح باز است. البته اگر در سایر روزها هم مراجعه کنید و در بزنید ممکن است در را برای شما باز کنند. در این صورت به نظر می رسد که باید دست به جیب شوید.

*  معمولاً کسی نیست که اطلاعات به درد بخوری به شما بدهد. اگر خودتان گشتی در محوطه ی آرامگاه بزنید، مقبره ی هر آنکس را که بخواهید پیدا می کنید. ( محوطه ی آرامگاه بزرگ نیست )

*  آب آشامیدنی بهداشتی موجود است. ( می توانید از شیر،  آب بنوشید )

*  سرويس بهداشتي وجود دارد.  توالت فرنگي موجود نیست.

*  آرامگاه مکان مناسبی برای تفریح و خوش گذرانی نیست. از هیاهوی بی مورد و آلودگی صوتی در حضور دیگران بپرهیزید.

*  از ریختن زباله در محوطه اجتناب فرمایید. عملاً کسی نیست تا آشغال های شما را جمع کند.

*  آنتن دهي تلفن همراه مطلوب است.

*  عکسبرداری و فیلم برداری آزاد است.

 

امنيت منطقه:

شهر تهران از مناطق کاملاً امن کشور محسوب می شود. در ایام شلوغی مثل هر جای دیگر احتمال جیب زنی یا کیف قاپی وجود دارد اما روی هم رفته بعید است با مشکل خاصی مواجه شوید.

 

بهترين زمان بازديد:

در تمام ایام سال می توانید از آرامگاه ظهیرالدوله بازدید کنید. فقط به یاد داشته باشید که در آرامگاه عصرهای پنج شنبه و صبح جمعه باز است.

 

* توضيحات عكس ها:

عكس شماره 1 :

در ورودی آرامگاه ظهیرالدوله که در انتهای کوچه واقع شده است.

عكس شماره 2 :

            سردر ورودی آرامگاه ظهیرالدوله

عكس شماره 3 :

 قبر ظهیرالدوله معروف به صفاعلیشاه متوفی به سال 1302 خورشیدی.

عكس شماره 4 :

محوطه ی عمومی آرامگاه ظهیرالدوله. درست در مرکز تصویر سنگ قبر برجسته ای مشاهده می شود که مربوط به ایرج میرزا است.

عكس شماره 5 : 

آرامگاه محمدتقی بهار ( ملک الشعرا )

عكس شماره 6 : 

            آرامگاه روح الله خالقی که در گوشه ی قبرستان مدفون است.

عكس شماره 7 :

            آرامگاه داریوش رفیعی

عكس شماره 8 :

 آرامگاه غلامرضا رشید یاسمی

عكس شماره 9 :

آرامگاه رهی معیری

عكس شماره 10 :

یکی از اشعار ایرج میرزا که برای بعد از مرگ خود سروده است و بر روی یکی از وجوه سنگ مزار او قرار دارد.

عكس شماره 11 :

آرامگاه حسین یاحقی

عكس شماره 12 :

سنگ مزار رهی معیری

عكس شماره 13 :

آرامگاه دکتر محمدحسین لقمان ادهم ( لقمان الدوله )

عكس شماره 14 :

آرامگاه محمد مسعود

عكس شماره 15 :

آرامگاه مرتضی محجوبی

عكس شماره 16 :

آرامگاه سید حسن تقی زاده

عكس شماره 17 :

فانوس هایی که دیگر نفتی در آنها نیست. این فانوس ها بر بالای قبر فروغ فرخزاد مدت هاست که هست. شاید تداعی کننده ی این شعر فروغ باشد که: من از نهایت شب حرف می زنم، من از نهایت تاریکی، و از نهایت شب حرف می زنم، اگر به خانه من آمدی برای من ای مهربان چراغ بیار، و یک دریچه که از آن، به ازدحام کوچه خوشبخت بنگرم.

عكس شماره 18 :

آرامگاه حبیب الله سماعی

عكس شماره 19 :

نمایی از گورستان خاک گرفته ی ظهیرالدوله

عكس شماره 20 :

نمایی بازتر از گورستان ظهیرالدوله. هرچه می گذرد این گورستان بیشتر به محاصره ی ساختمان های بلند در می آید.

عكس شماره 21 :

مزار فروغ فرخزاد.  

 

نويسنده و عكس ها از: دكتر مسعود شهيدی

تاریخ نگارش: خرداد ماه 1391

هرگونه كپي برداري به منظور تجاري ممنوع است. كپي برداري به منظور اشاعه فرهنگ گردشگري و با اهداف غيرتجاري درصورت اجازه مدير سايت و ذكر منبع بلامانع است.

بازديد كننده ي گرامي: در صورتي كه از آرامگاه ظهیرالدوله  بازديد نموديد، خواهشمند است هرگونه تغيير در مطالب مربوط به امكانات رفاهي يا ساير مواردي كه به نظرتان مي رسد را از طريق لينك نظرات به مديريت سايت اطلاع دهيد تا ديگران نيز از آن بهره مند گردند. با تشكر

 

Share

ردیفسایر جاذبه های گردشگری این استان
۱
باغ موزه هنر ایرانی
۲
خانه موزه دکتر علی شریعتی
۳
موزه ایران باستان

نظر بدهید (۱) / تعداد بازدید: ۷۲۰۱
ردیفسایر جاذبه های گردشگری ایران به ترتیب قدمت
۱
آبشار بیشه
۲
آبشار شوی ( تله زنگ )
۳
آبشار نوژیان
۴
دریاچه گهر
۵
غار سهولان
۶
غار کتله خور
۷
غار کرفتو
۸
آنوبانینی (قدیمی ترین کتیبه و نقش برجسته ایران زمین)
۹
زیگورات چغازنبیل
۱۰
تپه نوشیجان
۱۱
تخت سلیمان ( آتشکده ی آذرگشنسب )
۱۲
آرامگاه ( بقعه ) اِستِر و مُردِخای
۱۳
سازه های آبی شوشتر
۱۴
چک چک یا زیارتگاه پیر سبز
۱۵
مسجد جامع فهرج (قدیمی ترین مسجد ایران)
۱۶
سیراف
۱۷
شهر باستانی حریره، کیش
۱۸
آرامگاه فردوسی
۱۹
روستای تاریخی میمند
۲۰
قلعه فلک الافلاک
۲۱
ماسوله
۲۲
قره کلیسا
۲۳
گنبد سلطانیه
۲۴
قلعه رودخان
۲۵
کلیسای سنت استپانوس
۲۶
پل خواجو
۲۷
خانه عباسیان
۲۸
خانه ی بروجردی ها ( کاشان )
۲۹
باغ شازده
۳۰
خانه کرد ( عمارت آصف )
۳۱
تکیه معاون الملک
۳۲
آرامگاه ظهیرالدوله
۳۳
موزه ایران باستان
۳۴
خانه موزه دکتر علی شریعتی
۳۵
موزه ی مردم شناسی خرم آباد
۳۶
آب انبار سنتی کیش
۳۷
گذر هنرمندان ( کیش )
۳۸
کاریز ( شهر زیرزمینی کیش )
۳۹
باغ موزه هنر ایرانی
۴۰
تله کابین رامسر