نمای ضلع جنوبی کلیسا. در دوردست و سمت چپ گنبد جاده سربالایی منتهی به کلیسا مشاهده می شود.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱

نمای باز کلیسا از ضلع جنوبی. حصار، برج ها و صومعه مشاهده می شوند.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲

نمای مقابل کلیسا از جاده ورودی<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۳

گنبد زیبا و شانزده وجهی کلیسا<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۴

در ورودی کلیسا. به نوع سنگ ها و سنگبری ها، کوتاهی در ورودی  و کتیبه بالای سردر دقت فرمایید<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۵

نمای شرقی کلیسا<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۶

سقف گنبد کلیسا<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۷

نمای باز از کلیسا<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۸

محراب<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۹

حیاط صومعه<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۰

کلیسای سنت استپانوس<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۱

رودخانه ارس بعد از سد. یک کلیسای دیگر که فاصله بسیاری کمی با کلیسای سنت استپانوس دارد. آن طرف رودخانه سیم خاردار و خط آهن برقی نخجوان مشاهده می شود. این خط آهن در تمام مرز جنوبی اتحاد شوروی سابق کشیده شده بود و اکنون بسیار کم از آن استفاده می شود<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۲

تأسیسات سد ارس. یک نکته مهم اینکه رودخانه ارس ظاهری خاموش دارد اما اگر قصد شنا کردن در رودخانه را داشتید، خطر غرق شدن همیشه وجود دارد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۳

سد ارس. منافع سد بطور مشترک با جمهوری آذربایجان مورد بهره برداری قرار می گیرد<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱۴

کلیسای سنت استپانوس

St. Stepanus  cathedral

 

این کلیسا به یاد و احترام استفان ( یکی از حواریون عیسی مسیح ) که در سال 36 میلادی در اورشلیم سنگسار گردید، استفان مقدس یا سنت استپانوس نامگذاری شده است. کلیسا در دامنه دره ای واقع در سه کیلومتری جنوب رودخانه ارس قرار دارد که قبلاً روستایی به نام شام در این دره وجود داشته است و ساکنان آنرا ارامنه تشکیل می داده اند و به همین دلیل در گذشته به کلیسای شام نیز معروف بوده است. بعدها، پس از جنگ جهانی اول با  مهاجرت ارامنه به سایر نقاط و متروکه شدن روستا و عدم نگهداری و ترمیم آن، بخش هایی از کلیسا تخریب گردید و از این رو اهالی محل به آن خارابا کلیسا یا کلیسا خرابه هم می گویند. همچنین به دلیل استفاده از سنگ های آجری رنگ در معماری کلیسا به آن قزل وانک یا صومعه سرخ نیز گفته می شود.

درمورد زمان ساخت کلیسا اتفاق نظر وجود ندارد. ارامنه معتقدند که ساخت کلیسا به سده های اول پس از میلاد مسیح برمی گردد اما نحوه معماری و سنگ نوشته ها و تزیینات بنا، بیانگر این واقعیت است که تلفیقی از معماری ساسانی، بیزانسی و اسلامی در ساخت بنا به کار رفته است و  امروزه از آن به سبک معماری ارمنی یاد می شود. آنچه مسلم است تاریخ ساخت کلیسا به دوره صفویه یا قبل از آن برمی گردد.

کلیسا در داخل حصار یا قلعه بزرگ سنگی با هفت بارو واقع شده است و به احتمال بسیار زیاد این حصار و ساختمان های موجود در آن بعدها به مجموعه کلیسا اضافه گردیده است. به دلیل وجود دیوار قلعه، فضای سبز زیبا و دارای درختان متنوع میوه و همچنین سربالایی، کلیسا از دور به خوبی قابل رؤیت نیست. برای درک بهتر پلان و فضای سه بعدی مجموعه، بهتر است از کوه مجاور حصار بالا رفته و  از آنجا کلیسا را به نظاره بنشینید.

کلیسا دارای سه بخش نمازخانه، برج ناقوس و اجاق دانیال می باشد و مساحت کل آن قریب 600 متر مربع است. بر سقف کلیسا، گنبدی با مقطع هشت ضلعی وجود دارد که هرمی شانزده وجهی روی آن قرار گرفته و ترکیب آن با کل مجموعه کلیسا، نمای زیبایی ایجاد کرده است. در چوبی ورودی کلیسا، منبت کاری شده و همراه با گل میخ های فراوان است و قدمت آن به دوره قاجاریه برمی گردد. کتیبه و سنگ نوشته های متعدد به زبان ارمنی در کلیسا وجود دارد که متاسفانه مانند بسیاری از نقاط دیگر ترجمه فارسی یا انگلیسی آنها موجود نیست. تنها سنگ نوشته فارسی، در بالای درب ورودی کلیسا قرار دارد و مربوط به خریداری و وقف  روستای مجاور به کلیسا  توسط عباس میرزا ولیعهد فتحعلیشاه است.

در مجاورت کلیسا دیری قرار دارد که دارای یک حیاط مرکزی است و دور تا دور آن اتاق های متعدد وجود دارد که احتمالاً طبقه بالای آن مخصوص زوار و راهبان و طبقه پایین مخصوص نگهداری حیوانات و سایر امور بوده است. این بخش از کلیسا هم اکنون در حال مرمت و بازسازی است.

سیم کشی برق و کلید و پریز روکار،  چراغ هایی با نور مستقیم، همچنین داربست های  فلزی بدقواره ( که برای جلوگیری از ریزش سقف برج ناقوس نصب شده است )، پرده آویزان شده تمثال حضرت مریم با یک طناب نایلونی قرمز رنگ و بدون ظرافت و خیلی چیزهای دیگر، حس تعلیق در زمان گذشته را از بازدیدکننده می گیرند.

هرچند کلیسا هم اکنون عمدتاً محل بازدید گردشگران ایرانی و خارجی است اما ارامنه یکبار در سال که تاریخ آن را شورای خلیفه گری اعلام می کند، جهت زیارت در این مکان گردهم می آیند.

 

کلیسای سنت استپانوس به شماره 429 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاست، همچنین این مکان به همراه قره کلیسا و کلیسای کوچک زور زور چالدران (مشترکاً) طبق ملاک های 2 و 3 و 4 در تاریخ 18 خرداد 1387 به عنوان نهمین اثر ملی ایران و جهت حفظ قدیمی ترین و برجسته ترین نمادهای معماری ارامنه جهان در فهرست جهانی یونسکو ثبت گردید.

موقعیت جغرافیایی:

استان آذربایجان شرقی، جلفا، " 60  '44  ْ38  شمالی و "13 '24   ْ45  شرقی. ارتفاع از سطح دریا 948 متر.

نحوه دسترسی:

مسیر تبریز، مرند، جلفا حدود 150 کیلومتر است که دارای جاده آسفالته با کیفیت مطلوب می باشد. از جلفا تا کلیسا 16 کیلومتر فاصله است که جاده آن کوهستانی، نسبتاً باریک با کیفیت آسفالت متوسط می باشد. این جاده در امتداد جنوبی رودخانه ارس ساخته شده و در سمت راست خود ( شمال رودخانه ) خط آهن تقریباً متروک جمهوری نخجوان را ملاحظه خواهید کرد. این خط آهن قبل از فروپاشی شوروی خط ارتباطی جمهوری های آذربایجان و ارمنستان بود و عملاً حفاظت سختگیرانه از مرز جنوبی شوروی را در این منطقه بر عهده داشت.

از محل پارک خودرو تا کلیسا حدود سیصد متر جاده خاکی است که  شیب نسبتاً تندی دارد. لذا رفت و برگشت برای بیماران قلبی عروقی، سالمندان ناتوان و بیماران با آرتروز پیشرفته زانو توصیه نمی شود.

امکانات رفاهی:

* در کلیسای سنت استپانوس و اطراف آن هیچگونه امکانات رفاهی وجود ندارد. 

* نزدیکترین پمپ بنزین ها در جلفا ( فاصله 16 کیلومتری ) و سد ارس ( 30 کیلومتری ) واقع شده اند. 

* نزدیک کلیسا  رستوران و فروشگاه موجود نیست.

*  چشمه، همراه با  لوله کشی آب وجود دارد، هرچند همراه داشتن  آب معدنی، جهت اطمینان خالی از فایده نیست.

* سرویس بهداشتی در وضعیت متوسط است و توالت فرنگی موجود نیست.

* امکانات اقامتی وجود ندارد. نزدیکترین هتل های منطقه در جلفا  است ( هرچند آنها نیز مناسب توریست های خارجی نمی باشد). توصیه می شود جهت اقامت، شهرهای مرند و ترجیحاً تبریز را انتخاب کنید. اگر می خواهید در چادر مسافرتی اقامت نمایید، فضای سبز پایین کلیسا جای مناسبی برای استقرار چادر است، هرچند پارک شهر جلفا شاید از امنیت بیشتری برخوردار باشد.

* در این مسیر آنتن دهی تلفن همراه چندان مطلوب نیست.

* بطور معمول بروشور اطلاعات مجموعه،  موجود نیست یا تحویل نمی شود.

امنیت منطقه:

منطقه از ضریب امنیتی بالایی برخوردار است. درصورتیکه بخواهید از پلدشت و کناره سد ارس به سمت کلیسا و جلفا حرکت کنید، به دلیل مجاورت با مرز نخجوان چندین پست ایست و بازرسی هویت شما و مشخصات خودرو  را بررسی می کنند.

بهترین زمان بازدید:

کلیسای سنت استپانوس در منطقه کوهستانی و سردسیر واقع شده است. سرمای هوا و یخبندان جاده ها در فصول سرد سال می تواند آزاردهنده باشد. بهترین زمان بازدید از اردیبهشت تا پایان مهر ماه است.

 

* توضیحات عکس ها:

عکس شماره 1 :

            نمای ضلع جنوبی کلیسا. در دوردست و سمت چپ گنبد جاده سربالایی منتهی به کلیسا مشاهده می شود.

عکس شماره 2 :

            نمای باز کلیسا از ضلع جنوبی. حصار، برج ها و صومعه مشاهده می شوند.

عکس شماره 3 :

            نمای مقابل کلیسا از جاده ورودی.

عکس شماره 4 :

            گنبد زیبا و شانزده وجهی کلیسا.

عکس شماره 5 :

            در ورودی کلیسا. به نوع سنگ ها و سنگبری ها، کوتاهی در ورودی  و کتیبه بالای سردر دقت فرمایید.

عکس شماره 6 :

            نمای شرقی کلیسا.

عکس شماره 7 :

            سقف گنبد کلیسا.

عکس شماره 8 :

            نمای باز از کلیسا.

عکس شماره 9 :

            محراب.

عکس شماره 10 :

            حیاط صومعه.

عکس شماره 11 :

            کلیسای سنت استپانوس.

عکس شماره 12 :

            رودخانه ارس بعد از سد. یک کلیسای دیگر که فاصله بسیاری کمی با کلیسای سنت استپانوس دارد. آن طرف رودخانه سیم خاردار و خط آهن برقی نخجوان مشاهده می شود. این خط آهن در تمام مرز جنوبی اتحاد شوروی سابق کشیده شده بود و اکنون بسیار کم از آن استفاده می شود.

عکس شماره 13 :

            تأسیسات سد ارس. یک نکته مهم اینکه رودخانه ارس ظاهری خاموش دارد اما اگر قصد شنا کردن در رودخانه را داشتید، خطر غرق شدن همیشه وجود دارد.

عکس شماره 14 :

            سد ارس. منافع سد بطور مشترک با جمهوری آذربایجان مورد بهره برداری قرار می گیرد.

 

فهرست اماکن ارزشمند ایرانی که ثبت فهرست جهانی یونسکو شده اند:

1- زیگورات چغازنبیل شوش                                                   1979

2- تخت جمشید ( پارسه )   مرودشت                                     1979

3- میدان نقش جهان اصفهان                                                1979

4- تخت سلیمان تکاب                                                         2003

5-  پاسارگاد فارس                                                             2004

6- ارگ بم                                                                        2004

7- گنبد سلطانیه زنجان                                                        2005

8- بیستون کرمانشاه                                                          2006

9- قره کلیسا چالدران و کلیسای سنت استپانوس جلفا                2008

10- آبشارها و آسیاب های شوشتر                                        2009

 

نویسنده و عکس ها از: دکتر مسعود شهیدی

 

هرگونه کپی برداری به منظور تجاری ممنوع است. کپی برداری به منظور اشاعه فرهنگ گردشگری و با اهداف غیرتجاری درصورت اجازه مدیر سایت و ذکر منبع بلامانع است.

بازدید کننده ی گرامی: در صورتی که از کلیسای سنت استپانوس بازدید نمودید، خواهشمند است هرگونه تغییر در مطالب مربوط به امکانات رفاهی یا سایر مواردی که به نظرتان می رسد را از طریق لینک نظرات به مدیریت سایت اطلاع دهید تا دیگران نیز از آن بهره مند گردند. با تشکر

 

Share

ردیفسایر جاذبه های گردشگری ثبت شده در فهرست جهانیسال ثبت در فهرست جهانی
۱
باغ شازده1390
۲
تخت سلیمان ( آتشکده ی آذرگشنسب )1382
۳
زیگورات چغازنبیل1358
۴
سازه های آبی شوشتر1388
۵
قره کلیسا1387
۶
گنبد سلطانیه1384
۷
کلیسای سنت استپانوس1387

نظر بدهید (۱) / تعداد بازدید: ۷۶۹۸
ردیفسایر جاذبه های گردشگری ایران به ترتیب قدمت
۱
آبشار بیشه
۲
آبشار شوی ( تله زنگ )
۳
آبشار نوژیان
۴
دریاچه گهر
۵
غار سهولان
۶
غار کتله خور
۷
غار کرفتو
۸
آنوبانینی (قدیمی ترین کتیبه و نقش برجسته ایران زمین)
۹
زیگورات چغازنبیل
۱۰
تپه نوشیجان
۱۱
تخت سلیمان ( آتشکده ی آذرگشنسب )
۱۲
آرامگاه ( بقعه ) اِستِر و مُردِخای
۱۳
سازه های آبی شوشتر
۱۴
چک چک یا زیارتگاه پیر سبز
۱۵
مسجد جامع فهرج (قدیمی ترین مسجد ایران)
۱۶
سیراف
۱۷
شهر باستانی حریره، کیش
۱۸
آرامگاه فردوسی
۱۹
روستای تاریخی میمند
۲۰
قلعه فلک الافلاک
۲۱
ماسوله
۲۲
قره کلیسا
۲۳
گنبد سلطانیه
۲۴
قلعه رودخان
۲۵
کلیسای سنت استپانوس
۲۶
پل خواجو
۲۷
خانه عباسیان
۲۸
خانه ی بروجردی ها ( کاشان )
۲۹
باغ شازده
۳۰
خانه کرد ( عمارت آصف )
۳۱
تکیه معاون الملک
۳۲
آرامگاه ظهیرالدوله
۳۳
موزه ایران باستان
۳۴
خانه موزه دکتر علی شریعتی
۳۵
موزه ی مردم شناسی خرم آباد
۳۶
آب انبار سنتی کیش
۳۷
گذر هنرمندان ( کیش )
۳۸
کاریز ( شهر زیرزمینی کیش )
۳۹
باغ موزه هنر ایرانی
۴۰
تله کابین رامسر