پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟

تقریباً می توان گفت در میان اقشار تحصیل کرده ی جامعه، پزشکان، در به درترین ها هستند. طولانی بودن دوران تحصیل یکی از عواملی است که در هنگام فارغ التحصیلی اکثریت آنها متاهل هستند و یا به هرحال در شرف ازدواج. عمدتاً پزشکان خانم به شدت درگیرِ مشکلاتِ خانواده ی نوپا، بارداری، زایمان و نگهداری از کودک بوده و علاوه بر اشتغال به امور پزشکی مسئولیت خانه داری نیز بر دوش آنها سنگینی می کند. بحث تبعیت از همسر در انتخاب محل کار مشکل دیگری است که آرامش پزشکان جوان خانم را برهم می زند. پر واضح است که اینگونه همکاران ( بخصوص اگر به دلایل رشته تخصصی یا کار چند نوبتی در مطب زمان کمتری را در منزل باشند ) معمولاً خوب نمی توانند به وضعیت تعلیم و تربیت و حتی وضعیت جسمانی فرزندان خود رسیدگی کنند و کودکان را به خانواده، پرستار بچه یا به مهد کودک می سپارند. هرچند متاسفانه تاکنون هیچگونه بررسی آماری صورت نپذیرفته، اما به جراُت می توان گفت که پزشکان خانم، بخصوص آنها که در رشته های پراسترس فعالیت می کنند یا مدت زمان زیادی را دور از خانه و در مطب یا کلینیک به طبابت می پردازند و یا آنکالی و شیفت شب زیادی دارند، از نظر فیزیکی به سرعت فرسوده می گردند. از طرف دیگر مشکلات پزشکان مرد مقوله متفاوتی است. بسیاری از آنها در هنگام فارغ التحصیلی مشمول هستند. آنها که ازدواج کرده اند، دغدغه های تقسیم سربازی را بیشتر حس می کنند و آنها که پیام آور بهداشت می شوند کوله بارِ خانه و خانواده بر دوش، راهی روستاها می شوند یا اینکه خانواده را در شهرِ خود برجا گذاشته، می روند تا تنها در روستائی غریب بیتوته کنند. جالب آنکه آنها که ساکنین شهرهای بزرگ و پایتخت هستند و با نمره کنکور بالاتری به دانشگاه راه یافته اند، آواره تر می شوند و شهرهای کوچکتر بهتر پذیرای نیروهای بومی خویش می باشند.

چون پزشکان مرد نان آور مستقیم خانواده هستند و عمدتاً تا سنین بالای جوانی و برحسب سنت ها وامدار والدین یا خانواده ی خویش می باشند و از طرفی سالیان زیاد تحصیل و عنوان دکترا و توقعات بالای اجتماعی مردم از آنان، همه دست به دست هم می دهند تا پزشک توقع درآمدی بالاتر از حقوق کارمندی داشته باشد. اما عملاً نمی تواند جایگاه ویژه ای را که توقع دارد بیابد.

صرف نظر از آنچه گفته شد، پزشکان را از دیدگاهی دیگر می توان به دو بخش عمومی و متخصص تقسیم بندی نمود.

پزشک عمومی تا زمانی که طرح می گذراند، هرچند حقوق دریافتی، کفاف زندگی اش را نمی دهد، حداقل از دریافت آن مطمئن است ( گرچه ماموریت، اضافه کاری، عیدی و حق محرومیت از مطب را شاید ماه ها بعد دریافت نماید )، اما به محض پایان طرح، بدلیل وجود قوانین دست و پاگیر و درعین حال کمبود پست سازمانی برای پزشکان، از پذیرفتن و ادامه کار وی معذورند. حالا دیگر چنان شده است که کارمندی وزارتخانه مفلوکی چون بهداری برای بسیاری از پزشکان عمومی مدینه فاضله است. حالا دیگر چنان شده است که پزشک نیروهای مسلح ( ارتش یا سپاه ) با نمره کنکورهای پائین تر از سایرین، مرغوب شده و حائزین آنها از امنیت شغلی بهتر و امکانات بالاتری برخوردار هستند. در گذشته مزیت رشته پزشکی " اختیار " در چهارچوب رشته پزشکی بوده است. هرچند هر روز در کشور بحث خصوصی سازی رواج دارد، اما اختیار خصوصی بودن در رشته پزشکی از آن گرفته شده و جای خود را به بی اختیاری دست و پا بسته در نظام پوسیده و تاریخ مصرف گذشته ی وزارت بهداری داده است. پزشک عمومی در شهرستان بین دوراهی افتتاح مطب، چشم به در ماندن جهت کسب روزی، کلاه کلاه کردن برای تامین اقساط انواع و اقسام وام هایی که گرفته است و مطالعه و تلاش برای پذیرفته شدن در دستیاری گرفتار است و این " شک " ماندن در پزشکی عومی یا تلاش و پذیرفته شدن در دوره ی تخصصی تا پایان سن قانونی وی برای امتحان دستیاری با اوست. اگر اجاره مطب، حقوق و بیمه منشی، لوازم و تجهیزات مصرفی، آب و برق و گاز و تلفن، زمانی که برای شرکت در دوره های بازآموزی صرف می کند، هزینه هایی که برای آن متحمل می شود، همه و همه را جمع کنیم، معمولاً آنچه باقی می ماند تنها عمریست که از وی تلف می شود.

پزشک متخصص چند سالی بیشتر از قافله عقب مانده است. طی دوران تخصص با اساتید معتبر دانشگاه محشور بوده است و اکنون خود را با آنها مقایسه می کند. غالباً از داشتن حتی یک اتومبیل برای جابجا شدن محروم است. پزشک متخصص در شهرستان ( باتوجه به اینکه جوان و تازه کار است ) باید خود را به محیط جدید که عمدتاً در آن غریبه است ثابت کند. با همکاران قدیمی خود رقابت نماید. معمولاً محل مناسبی برای ت‍اسیس مطب ( نسبت به پزشکان قدیمی تر ) نمی یابد. پزشک وقتی شروع به کار می کند، می خواهد آموخته هایش را بطور کلاسیک به کار بندد. اما در عمل، کار علمی و اصولی نه برایش " نان " می آورد و نه کسی پذیرای آن است. مردم با فرهنگ ها و سنت هایشان ( که معلوم نیست اول بار چه کسی این سنت های غلط درمانی را پایه ریزی کرده است و شاید بتوان شرکت های چند ملیتی داروسازی را در آن بی تاثیر نشناخت ) پزشک و نحوه ی درمان را انتخاب می کنند. کمی که می گذرد، پزشک جوان را چاره ای نیست جز رفتن همان راهی که دیگران رفته اند. خواسته های تقریباً به حق، فشارهای اقتصادی که قبلاً بوده و اکنون نیز به جدیت خود را آشکار ساخته است، رقابت های ناصحیح کاری، عدم رعایت اخلاق پزشکی از طرف همکاران، کم کم او را از اتوپیای ذهنی که در دوران دانشجویی و تخصص برای خود ساخته، دور می کند. کم کم دارا و ندار را فراموش می کند. کم کم می آموزد که فقط به خویش بیندیشد. چرا که خود غوطه ور در مشکلات خویش است و کسی به یاری اش نمی آید. جامعه امکاناتی برای اینکه او بتواند با حداقل امکانات از خودگذشتگی کند فراهم نکرده است. پس به ناچار در یک دایره معیوب و بسته، پزشک دور خود می چرخد و طبیعی است نمی تواند بطور کامل خواسته های معنوی جامعه را برآورده سازد. اگر حق و حقوق جراح به روز و به تناسب خدمتی که ارائه می دهد پرداخت شود به دریافت وجه " زیرمیزی " رو نمی آورد. حق ویزیت یک پزشک گروه داخلی در ایرانِ امروز از فقیرترین کشورهای جهان پائین تر است. پس اگر او بیمار را بدون اندیکاسیون لازم بستری می کند، اندوسکوپی، کولونوسکوپی، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش، نوار قلب یا نوار مغز می گیرد، اگر لنز چشمی یا پروتز ارتوپدی می فروشد، در وجدان خویش خوب می داند که دارد به اشتباه می رود، اما همه عکس العملی منطقی است از آنچه به روزش آمده است.

اما پزشک شهرستانی چه می خواهد ؟

اول از همه و مهمتر از همه، " احترام " می خواهد. اگر علم او را در کنار علم الادیان گذاشته اند، او نیز احترام اجتماعی می طلبد. او که محرم اسرار مردم است، او که وظیفه ی نجات جسم و جان و بعضاً روان مردمان بر دوشش گذاشته شده، احترام اجتماعی در شأن خود می طلبد. اگر حکیمان گذشته، هم احترام داشته اند و هم اوضاع اقتصادی شان بر وفق مراد بوده، تعریفی از گذشته است. امروزه روز نه تنها حرف اول که دوم و سوم و ... را در اقتصاد کشور دیگران می زنند.

پزشک امروز برای خود سرپناهی می خواهد که در شهرستان ها و در زمانی نه چندان دور به عنوان یک امتیاز برای ماندگار شدنش در شهرستان به او می دادند. هزینه های آب و برق و گاز و تلفن و سرایداری را هم از او نمی گرفتند. اما امروزه همین که او را در شهری راه داده اند، خودش نعمتی است که باید شکرگزار باشد. وقتی که هزینه های رایج زندگی، اجاره بهای مسکن و مطب، هزینه های خورد و خوراک و منشی و مالیات و غیره و غیره را پرداخت نماید، مانده درآمدش چقدر باید باشد تا بتواند " کی ؟ " اتومبیلی تهیه کند.

آیا پزشک شهرستانی مرخصی هم دارد ؟ شاید لذت بخش ترین اوقات فراغت خود را بر روی صندلی های ناراحت سالن های بازآموزی شهری دیگر به چرت زدن مشغول است و در انتظار، تا هرچه زودتر به مطب بازگردد تا از سررسید اقساط وام های رنگارنگی که گرفته عقب نماند. بسیاری از پزشکان که جراتی دارند و اندوخته ای، موفق به خرید آپارتمانی از مجموعه های مسکونی بانک مسکن ( رهنی سابق ) که هدف آن حمایت از اقشار آسیب پذیر است، شده اند. آنها که بیشتر دستشان به دهانشان می رسد، یا زورشان بیشتر به مردم، پول ها را جمع می کنند، فحش ها را می خورند و نهایتِ آمال و آرزویشان خرید یک آپارتمان پنجاه تا صدمتری در تهران یا برخی شهرهای بزرگ است و جالب اینکه وقتی به آن نائل می شوند آنچنان خوشحالند که گویی دنیا را گرفته اند. وقتی که صحبت می کنند، تو گویی یک تحصیلکرده ی ناب این کشور از تمام زرنگی هایش استفاده کرده و اکنون صد متر آپارتمان در تهران دارد و هرچند ماه یکبار ارزشش دو برابر می شود! براستی به کجا می رویم ؟ افق دید ما تا کجاست ؟ دیدگان را بر دیدگاه های شریف گذشته ی خویش بسته ایم. کلید خواسته هایمان در قفل صد متر آپارتمان پایتخت گیر کرده است. وه چه کوتاه نشسته ایم به بلندای یک صد متر آپارتمان در شهری دودزده که آسمانش دیگر آبی نیست و زمینش ....

هدف از این مقاله به هیچ وجه نه دفاع از عملکرد جامعه پزشکی است و نه دست گدائی دراز کرده ایم تا بخش کوچکی از حقوق از دست رفته مان را از مسئولی که نمی دانیم کیست ابتیاع نمائیم. بی آنکه بخواهیم سیاه و خاکستری بنگریم، به جرات می توان گفت آینده ی پیش رو آنچنان هم سفید نیست. پزشکی جامعه نگر پشت درهای بسته ی وزارت بهداری، فاقد کارآیی لازم جامعه ی امروز است. وضعیت درمان، خود بیماریست محتضر که درمانش با اقدامات موضعی و روبنائی امکانپذیر نیست. پزشک زیرمجموعه ای از جامعه ی تحصیلکرده کشور است و تحصیلکرده ها هستند که اگر انگیزه و شرافت کاری لازم در آنها تزریق گردد می توانند کشور را به کمال سوق دهند و خلاصه ی کلام اینکه اگر جامعه امروز، درمان امروزی، صحیح و اخلاق گرایانه می خواهد، مانند تمام خدمات اجتماعی دیگر، باید بهای آنرا بپردازد. وزارت بهداری باید دست محبتش را از سر بخش خصوصی پزشکی بردارد و پزشکان آپارتمان خویش را بجای زیرزمین از پشت بام بنگرند.

دکتر مسعود شهیدی

shahidi@iran-iraniha.com

تاریخ آپلود: تیرماه 1391

 

Share

سایر مقالات در این گروه
ردیفعنوان مقالهنویسندهگروه
۱
آیا شما وسواس دارید؟دکتر حمیدرضا شاهپوریپزشکی
۲
سی تی آنژیوگرافی قلبدکتر علی صلاحیپزشکی
۳
آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟دکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۴
بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptakeدکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۵
توکسوپلاسموز و حاملگیدکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۶
جناب آقای وزیر! حال شما خوبه؟دکتر مسعود شهیدیپزشکی
۷
چگونه از قلب خود مراقبت کنیمدکتر مسعود شهیدیپزشکی
۸
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیمدکتر مسعود شهیدیپزشکی

نظر بدهید (۰) / تعداد بازدید: ۳۷۳۴
فهرست مقالات
مادر (دل نوشته)
سفرنامه - کانادایی ها
ای قوم به حج رفته - بخش دهم
کلاس ما و کلاس هتل پنج ستاره
سفرنامه - گواهینامه رانندگی در کانادا
ای قوم به حج رفته - بخش نهم
نگاهی به ماجراهای تن تن و میلو
بزن بشکن، چه خیالیه
ای قوم به حج رفته - بخش هشتم
ای قوم به حج رفته - بخش هفتم
ای قوم به حج رفته - بخش ششم
ای قوم به حج رفته - بخش پنجم
ای قوم به حج رفته - بخش چهارم
ای قوم به حج رفته - بخش سوم
ای قوم به حج رفته - بخش دوم
ای قوم به حج رفته - بخش نخست
مقدمه ای بر سفرنامه و سفرنامه نویسی
بررسی و نقد کتاب "استانبول، خاطرات و شهر" اثر اورحان پاموک
آشپزخانه من: طرز تهیه آبگوشت بدون گوشت!
آشنایی با برخی واژه های قدیمی دوران قاجار و پهلوی
آشپزخانه من: طرز تهیه آش کاچی
آشپزخانه من: طرز تهیه شله زرد
بررسی و نقد کتاب "عقاید یک دلقک" اثر هاینریش بل
آشپزخانه من: طرز تهیه کوکوی خرما
آشپزخانه من: طرز تهیه خوراک شامی
بررسی و نقد کتاب "هویت" اثر میلان کوندرا
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیم
چگونه از قلب خود مراقبت کنیم
معمایی که فقط دو درصد آدم ها می توانند حل کنند
بررسی و نقد کتاب در غرب خبری نیست
رومن گیرشمن که بود
بررسی و نقد کتاب کافه پیانو
بررسی و نقد کتاب آزادی یا مرگ
همه چیز درباره ی پازل (جورچین)
ماجرای آبراهامویچ شدن بنده!
چرا سریال پرستاران را دوست داریم؟
... و درویش همچنان می چرخید
سی تی آنژیوگرافی قلب
اپیدمیولوژی سرطانی به نام گُلدکوئست
در سوگ صداقت
آیا شما وسواس دارید؟
پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟
خاطراتی از CCU
فانتین
اشک مادر
توکسوپلاسموز و حاملگی
بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptake
آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟