۱ - رومن گیرشمن، ( عکس سمت چپ مربوط به سال ۱۹۷۴ است. این عکس متعلق به انستیتو اسمیت سونیان است. )<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۱

۲ - رومن گیرشمن، ۱۳۵۳ خورشیدی ( ۱۹۷۴ ) واشنگتن. هنگام دریافت Charles Lang Freer Medal. این عکس متعلق به انستیتو اسمیت سونیان است. در چپ تصویر دیلون ریپلی و در سمت راست رومن گیرشمن دیده می شوند. در پس زمینه ی عکس اردشیر زاهدی، سفیر وقت ایران در ایالات متحده مشاهده می شود.<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۲

۳ - سیلک کاشان، ۱۳۱۴ خورشیدی ( ۱۹۳۵ )، نشسته از راست: رومن گیرشمن، تانیا گیرشمن، دکتر ج کنتنو<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۳

۴ - رومن گیرشمن و هیات باستان شناسی در شوش<br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۴

۵ - شوش، ۱۳۴۵ خورشیدی ( ۱۹۶۶ ) رومن گیرشمن و ریچارد نلسون فرای <br/>ایران-ایرانی ها<br/>Iran-Iraniha.com
۵

رومن گیرشمن که بود؟

Girshman, Roman

ملیت: روس ( اوکراین ) / فرانسه

تولد: 3 اکتبر 1895 ( 11 مهر 1274 خورشیدی )

محل تولد: خارکف، اوکراین

مرگ: 5 سپتامبر 1979 ( 14 شهریور 1358 خورشیدی )

محل مرگ: پاریس، فرانسه

تحصیلات: باستان شناسی و زبان های باستانی

شغل: باستان شناس و خاورشناس

 

رومن گیرشمن در شهر خارکف روسیه (اوکراین امروز ) و در یک خانواده یهودی مرفه به دنیا آمد. در سال 1914 ( هم زمان با شروع جنگ اول جهانی و در سن 19 سالگی ) به ارتش روسیه پیوست. از آنجا که مخالف بلشویک ها بود، درسال 1917 با به قدرت رسیدن سرخ ها در روسیه، به ترکیه پناهنده شد و مدتی را در استانبول ترکیه به سر برد. او در استانبول ویولن می زد. سپس به شهر قیساریه (Caesarea) بین تل آویو و حیفا رفت و مدتی در یکی از مزارع اشتراکی متعلق به یهودیان در فلسطین به کار پرداخت. قیساریه شهری باستانی در مجاورت دریای مدیترانه است. حضور در این شهر او را به مطالعه آثار باستانی علاقه مند ساخت. گیرشمن پس از پایان جنگ اول جهانی به پاریس رفت و در دانشگاه سوربن و مدرسه تحصیلات عالیه و مدرسه لوور به تحصیل علم اشتغال ورزید. هنگام تحصیل در پاریس با همسر آینده اش تانیا ( که او هم اوکراینی الاصل بود ) آشنا گردید. تانیا گیرشمن که دندانپزشک بود، پس از ازدواج کار خود را رها کرد و در تمامی مأموریت ها و سفرهای همسرش به خاورمیانه ( در کشورهای عراق، ایران و افغانستان ) او را همراهی نمود. بسیاری از نقاشی هایی که مربوط به سال های ابتدایی تحقیقات گیرشمن در ایران و افغانستان است و در کتب وی چاپ گردیده،  توسط تانیا گیرشمن ترسیم و نگهداری شده است. وی بعدها خاطرات شیرین و تلخ خود و همسرش را از حضور در کشورهای خاورمیانه ( خصوصاً ایران ) به رشته تحریر درآورد.

گیرشمن در 1930 ( 1309 خورشیدی ) همراه هیئت باستان شناسان فرانسوی در تلو واقع در عراق به حفریات پرداخت. در سال 1931 ( 1310 خورشیدی ) توسط موزه لوور به ریاست هیئتی مأمور اجرای تحقیقات باستان شناسی در ایران شد. زمزمه هایی وجود دارد که مسئولین موزه لوور ( به دلیل عقاید مذهبی و ملیت اولیه گیرشمن )  به شکلی می خواسته اند وی را از سر خود باز کرده و از پاریس دور نگه دارند ( هرچند صحت و سقم این ماجرا قابلیت استناد علمی ندارد. )   گروه گیرشمن در گیلان، همدان ( خصوصاً تپه های گیان نهاوند )، اسدآباد و سیلک کاشان مشغول حفریات گردید. در 1935، در شهر شاپور ( بیشاپور کازرون: شهر ساسانی که در قرن سوم میلادی بنا شده است ) به کار پرداخت و  در 1936، با نخستین هیئت باستان شناسی مأمور افغانستان همکاری کرد. در مجموع، گیرشمن پنج فصل باستان شناسی در سال های 1935 و 1936 و سال های 1938-1941 در شهر بیشاپور کازرون به اکتشاف پرداخت، که معبد آناهیتا و کاخ های متعدد ساسانی از آن جمله است. در 1941، به ریاست هیئت باستان شناسان فرانسوی در افغانستان منصوب شد. از 1941 تا 1943 این مسئولیت را دارا بود اما به دلایل عقیدتی که طبیعتاً در دوران بحرانی جنگ حساسیت بیشتری ایجاد می کرد، در سال 1943 اخراج شد. سپس تا 1945 به قاهره رفت و با موسسه باستان شناسی فرانسه در قاهره همکاری نمود. در همین سال ها بود که خاطرات و نتایج تحقیقات خود در افغانستان را به رشته تحریر درآورده و چاپ نمود. پس از جنگ دوم جهانی، از طرف حکومت فرانسه، مأمور همکاری با دو هیئت فرانسوی که به ایران اعزام شدند، گردید. از 1946 تا 1967 گیرشمن بطور پیوسته در نقاط مختلف ایران به کاووش های باستان شناسی پرداخت. بزرگترین و مهمترین تحقیقات وی مربوط به محوطه باستانی شهر شوش با بیش از چهار هزار سال قدمت  و دومین بخش تحقیقات وی مربوط به زیگورات چغازنبیل است. وی در 1949، با کاروانی به کوه های بختیاری سفر کرد و در ضمن آن، نخستین بار در ایران گورستانی را در حوالی مسجد سلیمان کشف کرد که در عهد حجر متأخر مسکون بوده است. وی سال ها ریاست هیئت باستان شناسان فرانسوی مأمور حفریات شوش را دارا بود و کاووش های باستان شناسی او در این منطقه حائز اهمیت فراوان بوده و هست. هرچند که بسیاری از  تحقیقات وی در حوزه ی ایران باستان مکتوب نگردید، در بعضی مواقع به سرقت رفت و برخی ( به عنوان مثال: برخی نوشته های او در مورد شوش ) هنوز چاپ نشده اند. با این وجود از گیرشمن حدود 300 مقاله و بیش از بیست کتاب در زمینه ی باستان شناسی تاکنون چاپ شده است.

گیرشمن پس از بازنشستگی از سال 1967 تا 1972 برحسب علاقه شخصی باز هم در ایران ماند و در ناحیه ی مسجد سلیمان به تحقیقات باستان شناسی ادامه داد.

هرچند گیرشمن کارمند رسمی دولت فرانسه بود و به همت و تلاش او موزه لوور و سپس بسیاری از موزه های اروپا و آمریکا از کشفیات استحصال شده توسط او بهره مند گردیدند، اما بی شک نمی توان خدمات ارزنده ای را که او طی سالیان متمادی در کشف و معرفی نقاط باستانی کشور متحمل گردیده است را نادیده گرفت. آنطور که می گویند گیرشمن در اواخر دوره حضور خود در ایران، روابط نزدیک و حسنه ای با محمدرضا پهلوی داشت. از طرف دیگر، گفته می شود که وی در سالیان آخر حضور خود در ایران بسیاری از عتیقه هایی را که کشف می کرد، از طریق بازار سیاه به کلکسیونرهای شخصی ( خصوصاً یهودیان ) می فروخت، که هر چند شواهدی بر این مدعا وجود دارد اما از نظر حقوقی صحت آن به اثبات نرسیده است.

گیرشمن عضو تعدادی از انجمن های علمی فرانسه و دیگر کشورها بود و مکرر از طرف فرهنگستان کتیبه ها و ادبیات مورد تقدیر قرار گرفت. او آثار متعدد در زمینه ی باستان شناسی، تاریخ، کتیبه ها و مسکوکات ایران و افغانستان انتشار داده است. رومن گیرشمن در 25 شهریور 1358 ( 1979 میلادی ) در سن 84 سالگی حین شرکت در کنگره فدراسیون بین‌المللی مطالعات کلاسیک در پاریس درگذشت.

 

جوایز:

رومن گیرشمن در سال 1974 از انستیتو اسمیت سونیان واقع در شهر واشنگتن ایالات متحده ششمین مدال چارلز لنگ فریر (charles Lang Freer Medal) را بابت فعالیت های باستان شناسی دریافت نمود. این مدال از سال 1956 تا 2013 به سیزده نفر اعطا شده است.

 

از آثار او:

·          حفریات تپه گیان نهاوند ( با همکاری پرفسور ج . کنتنو [Dr. G. Contenau] )، پاریس 1935

·          حفریات سیلک ( 2 ج ، این کتاب از طرف فرهنگستان کتیبه ها و ادبیات پاریس تقدیر شده است.) پاریس 1939- 1938

·     بگرام [Begram] ( پژوهش های باستان شناسی و تاریخی در باب کوشان – خاطرات هیئت باستان شناسی فرانسوی در افغانستان) ، انستیتوی فرانسوی باستان شناسی شرقی، قاهره، 1946

·     هون های هفتالی ( خاطرات هیئت باستان شناسی فرانسوی در افغانستان، این کتاب نیز از طرف فرهنگستان کتیبه ها و ادبیات تقدیر شده است ) ، انستیتوی فرانسوی باستان شناسی شرقی، قاهره، 1948

·          ایران، از مبادی آن تا ظهور اسلام ، پاریس ، 1951 ( این کتاب با نام ایران از آغاز تا اسلام توسط محمد معین به فارسی ترجمه شده است )

محمد معین درباره چگونگی پرداختن به ترجمه کتاب ایران از آغاز تا اسلام می گوید: "... نگارنده سالیان دراز است که با دکتر گیرشمن آشنایی و دوستی دارد و همواره در ملاقات هایی که دست داده، از اطلاعات وسیع ایشان در زمینه باستان شناسی و تاریخ استفاده کرده و این خود دلیلی دیگر بر ترجیح کتاب حاضر بر کتب دیگر ] جهت ترجمه [ بوده است. "

گیرشمن در دیباچه کتاب ایران از آغاز تا اسلام می نویسد:

" از اینکه کتاب حاضر به زبان فارسی ترجمه می شود، نمی توانم خشنودی خود را پنهان دارم، ولی آنگاه که شنیدم دوست بسیار فاضلم، دکتر معین استاد دانشگاه، ترجمه کتابی را که معرف ثمره ربع قرن تحقیقات من در سرزمین ایران می باشد، به عهده گرفته است، به هیچ وجه شایبه خودپسندی، این خوشنودی را مشوب نکرد.

هیچ فرد ایرانی، چه فارغ التحصیل دانشگاه و چه دهقان ساده – که اشعار فردوسی جاویدان را شنیده – نیست که از تاریخ افتخارآمیز خود بی خبر باشد. به هرحال، من بدانان نمی اندیشم. مسرت من آنگاه کامل و منظور من آن زمان برآورده خواهد شد که این کتاب در دست طبقه جوان ایرانی، که مایه امیدواری هستند و چشم آینده مملکت بدانان روشن است، بیفتد. امید است جوانان درباره گذشته میهن خود بیندیشند و قلب آنان از غرور خدمات نیاکان خود ببالد، ولی در عین حال بخواهند که ایران در میان اقوام جهان همان وظیفه ای را که پیشتر ایفا می کرده است، انجام دهد. "

 

منابع:

*  اتحاد، هوشنگ. پژوهشگران معاصر ایران، تهران، فرهنگ معاصر، 1385، ج 10، چ اول، صص631-630

*  گیرشمن، رومن. ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران: معین: 1383، ص 14 و 18

* http://www.iranicaonline.org/articles/ghirshman ( دانش نامه ایرانیکا )

* نگهبان، عزت الله. مروری بر پنجاه سال باستان شناسی ایران، تهران، سبحان نور: سازمان میراث فرهنگی کشور، 1385، صص 270-263

 

نویسنده: دکتر مسعود شهیدی

shahidi@iran-iraniha.com

***

تاریخ ثبت مقاله: آذر ماه 1392

 

عکس ها:

1-       رومن گیرشمن، ( عکس سمت چپ مربوط به سال 1974 است. این عکس متعلق به انستیتو اسمیت سونیان است. )

2-    رومن گیرشمن، 1353 خورشیدی ( 1974 ) واشنگتن. هنگام دریافت Charles Lang Freer Medal. این عکس متعلق به انستیتو اسمیت سونیان است. در چپ تصویر دیلون ریپلی و در سمت راست رومن گیرشمن دیده می شوند. در پس زمینه ی عکس اردشیر زاهدی، سفیر وقت ایران در ایالات متحده مشاهده می شود.

3 - سیلک کاشان، 1314 خورشیدی ( 1935 )، نشسته از راست: رومن گیرشمن، تانیا گیرشمن، دکتر ج کنتنو

4- رومن گیرشمن و هیات باستان شناسی در شوش

5-  شوش، 1345 خورشیدی ( 1966 ) رومن گیرشمن و ریچارد نلسون فرای 

Share

نظر بدهید (۲) / تعداد بازدید: ۲۹۵۴
فهرست مقالات
مادر (دل نوشته)
سفرنامه - کانادایی ها
ای قوم به حج رفته - بخش دهم
کلاس ما و کلاس هتل پنج ستاره
سفرنامه - گواهینامه رانندگی در کانادا
ای قوم به حج رفته - بخش نهم
نگاهی به ماجراهای تن تن و میلو
بزن بشکن، چه خیالیه
ای قوم به حج رفته - بخش هشتم
ای قوم به حج رفته - بخش هفتم
ای قوم به حج رفته - بخش ششم
ای قوم به حج رفته - بخش پنجم
ای قوم به حج رفته - بخش چهارم
ای قوم به حج رفته - بخش سوم
ای قوم به حج رفته - بخش دوم
ای قوم به حج رفته - بخش نخست
مقدمه ای بر سفرنامه و سفرنامه نویسی
بررسی و نقد کتاب "استانبول، خاطرات و شهر" اثر اورحان پاموک
آشپزخانه من: طرز تهیه آبگوشت بدون گوشت!
آشنایی با برخی واژه های قدیمی دوران قاجار و پهلوی
آشپزخانه من: طرز تهیه آش کاچی
آشپزخانه من: طرز تهیه شله زرد
بررسی و نقد کتاب "عقاید یک دلقک" اثر هاینریش بل
آشپزخانه من: طرز تهیه کوکوی خرما
آشپزخانه من: طرز تهیه خوراک شامی
بررسی و نقد کتاب "هویت" اثر میلان کوندرا
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیم
چگونه از قلب خود مراقبت کنیم
معمایی که فقط دو درصد آدم ها می توانند حل کنند
بررسی و نقد کتاب در غرب خبری نیست
رومن گیرشمن که بود
بررسی و نقد کتاب کافه پیانو
بررسی و نقد کتاب آزادی یا مرگ
همه چیز درباره ی پازل (جورچین)
ماجرای آبراهامویچ شدن بنده!
چرا سریال پرستاران را دوست داریم؟
... و درویش همچنان می چرخید
سی تی آنژیوگرافی قلب
اپیدمیولوژی سرطانی به نام گُلدکوئست
در سوگ صداقت
آیا شما وسواس دارید؟
پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟
خاطراتی از CCU
فانتین
اشک مادر
توکسوپلاسموز و حاملگی
بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptake
آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟