بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptake

T4 و T3 ( تیروکسین و تری یدوتیرونین )، دو هورمون مترشحه از غده ی تیروئید می باشند که اندازه گیری آنها در بررسی کارکرد این غده درون ریز اهمیت دارد. هورمون های تیروئید بر روی سنتز پروتئین ها و مصرف اکسیژن در تمام بافت ها اثر داشته و نیز در فرآیند رشد و نمو و نیز بلوغ موثر هستند. 80%  از هورمون تیروکسین ( T4 ) بصورت متصل با پروتئین TBG در خون گردش می کند و کمتر از  20 % آن متصل با پرآلبومین و آلبومین می باشند و تنها  03/0 % از T4 و  3/0 % از T3 بطور آزاد در خون وجود دارند. شایان ذکر است که همین مقادیر بسیار اندک هستند که از نظر متابولیک فعال بوده و بر روی گیرنده های سلولی اثر می کنند. از آنجائی که در روش های اندازه گیری T4 ، مقادیر هورمون متصل و آزاد ، هر دو منظور می شوند و این میزان با غلظت TBG سرمی بستگی پیدا می کند و باز به خاطر اینکه این پروتئین در بعضی حالات از جمله حاملگی ، مصرف هورمون های استروئیدی و بعضی داروها تغییر پیدا می کند ، بهتر است جهت تفسیر آزمایش T4 ، عدد ( TU ) Thyroid Uptake را نیز در نظر گرفت.

آزمایش TU بطور مستقیم با TBG غیر اشباع سرم بستگی پیدا می کند ، به این معنی که درصد TBG های خالی از T4 که معیاری از T4 آزاد سرم می باشد را بررسی می نماید. FTI یا اندکس T4 آزاد از حاصل ضرب T4 توتال در TU بدست می آید.

جهت بررسی کارکرد هورمون تیروئید معمولا" انجام سه آزمایش T4 ، T3 و TSH کافی است. درصورتی که هر سه آزمایش فوق در طیف نرمال باشند ، بیمار یوتیروئید محسوب می شود. ( گاهی در شروع بیماری T4 یا T3 کمی بالا بوده ، بیمار علائم پرکاری تیروئید را نشان می دهد و TSH نیز کمی پائین آمده ولی هنوز در طیف نرمال قرار دارد و یا در شروع هیپوتیروئیدی که معکوس این حالت می باشد و تفسیر این حالات با علائم کلینیکی و توسط پزشک مجرب امکان پذیر است.)

درصورت غیرطبیعی بودن سه آزمایش فوق ، حالات زیر امکان پذیر است :

1 - افزایش T4 یا T3 یا هر دو توام با کاهش TSH که بیمار هیپرتیروئید محسوب می شود. ( پرکاری تیروئید )

2 - کاهش T4 ، T3 یا هر دو توام با افزایش TSH که بیمار هیپوتیروئید است. ( کم کاری تیروئید )

3 - نرمال بودن T4 و T3 همراه با افزایش TSH که معمولا" بدلیل گواتر ناشی از کمبود ید می باشد.

4 - نرمال بودن T4 و T3 همراه با کاهش قابل توجه TSH که معمولا" بدلیل ساپرشن دارویی ( لوتیروکسین ) در درمان گواتر یوتیروئید می باشد.

5 - T3 ، T4 ، TSH هر سه بالا یا هر سه پائین باشند که بدلیل هیپر یا هیپوتیروئیدی از منشاء هیپوفیز یا هیپوتالاموس می باشد.

6 - درمان دارویی ضد تیروئید ( متی مازول و هم خانواده های آن ) گاهی می تواند باعث نرمال بودن T3 و T4 و افزایش واکنشی TSH و یا تغییرات دیگر شود که با فرمول های بالا متفاوت باشد و با توجه به سابقه مصرف دارو قابل توجیه است.

درصورتی که تغییرات هورمون های تیروئید از حالات فوق الذکر خارج باشد و با علائم بیمار مطابقت نداشته باشد ، در نظر گرفتن دو عامل مهم ضروری است :

1 - تغییرات BG که در آزمایش TU منعکس می شود.

2 - خطای آزمایشگاه، که با چک مجدد معمولا" برطرف می شود.

تغییرات TBG به شرح زیر می باشد :

حالاتی که باعث افزایش Binding Capacity در پروتئین TBG می شود و لذا TU بیمار پائین می آید، به این قرار هستند: پورفیری حاد متناوب، استروژنها، اختلالات ژنتیک، بیماری های کبدی، هیپوتیروئیدی، دوران نوزادی، مصرفOCP ، داروی پرفنازین و حاملگی.

کاهش میل ترکیبی TBG در حالات زیر اتفاق می افتد :

آکرومگالی فعال، آندروژن ها، بیماری های ژنتیک ( اختلال در سنتز پروتئین )، بیماری کبدی، سندرم نفروتیک، مصرف داروی فنی توئین و یا پردنیزون، تیروتوکسیکوز، بیماری های شدید یا استرس جراحی. ( داروهای از دسته سالیسیلات ها باعث کاهش میل ترکیبی پرآلبومین متصل به تیروکسین می شود. )

  • انجام آزمایش TU برای بدست آوردن FTI مفید است. معمولا" در حالاتی که T4 توتال بالاست ، انتظار داریم FTI نیز بالا باشد ( بیمار هیپرتیروئید است ، TSH ساپرس شده و تیروکسین توتال و آزاد هر دو بالا هستند. )

درصورتیکه T4 بیمار بالا بوده ولی TSH نرمال باشد ، بیمار علائم تیروئید قابل توجهی ندارد و دارویی نیز مصرف نمی کند، اندازه گیری TU مفید است. در حالات افزایش میل ترکیبی TBG ، T4 توتال می تواند بطور کاذب بالا باشد. اگر در این حالت T4 آزاد با روش RIA اندازه گیری شود نرمال می باشد. برای مثال خانم باردار در ماههای آخر بارداری را در نظر بگیرید، T4 بطور کاذب بالاست، TSH نرمال است ، TU پائین می باشد ، درحالیکه FTI نرمال است. در واقع در این حالت FTI بیانگر T4 آزاد بوده و بسیار کمک کننده است. بیمار علائمی ندارد و نیازی به درمان نیست و کمی بعد از زایمان ، این تغییرات نرمال می شوند.

ارزش تست TU و FTI در مواردی که تغییرات T4 و TSH با یکدیگر و با علائم بیماری همخوانی نداشته باشد ، روشن می گردد. این حالات که بدلیل افزایش یا کاهش میل ترکیبی TBG با T4 می باشد باعث می شود سایت های آزاد TBG ( TU ) کاهش یا افزایش نشان بدهد. این در حالیست که T4 آزاد که در بافت ها نقش اصلی را بازی می کند ، نرمال است و FTI نیز که حاصل ضرب T4 در TU می باشد، به دلیل افزایش یکی و کاهش متناسب دیگری نرمال می شوند. TSH همواره در پاسخ به T4 آزاد بطور جبرانی تغییر کند.

در پایان بطور خلاصه ذکر می شود در مواردیکه تغییرات TSH از T4 پیروی نمی کند ، تست TU توصیه می شود که FTI به دست آمده معمولا" نرمال می باشد و باعث رفع نگرانی پزشک و بیمار در مورد بیماری تیروئیدی فرد است.

* دکتر مریم پورعبداله

متخصص آسیب شناسی بالینی و تشریحی

poorabdollahmd@yahoo.com

***

تاریخ آپلود مقاله: تیرماه 1391

Share

سایر مقالات در این گروه
ردیفعنوان مقالهنویسندهگروه
۱
آیا شما وسواس دارید؟دکتر حمیدرضا شاهپوریپزشکی
۲
سی تی آنژیوگرافی قلبدکتر علی صلاحیپزشکی
۳
آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟دکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۴
توکسوپلاسموز و حاملگیدکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۵
پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟دکتر مسعود شهیدیپزشکی
۶
جناب آقای وزیر! حال شما خوبه؟دکتر مسعود شهیدیپزشکی
۷
چگونه از قلب خود مراقبت کنیمدکتر مسعود شهیدیپزشکی
۸
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیمدکتر مسعود شهیدیپزشکی

نظر بدهید (۰) / تعداد بازدید: ۴۴۸۱
فهرست مقالات
مادر (دل نوشته)
سفرنامه - کانادایی ها
ای قوم به حج رفته - بخش دهم
کلاس ما و کلاس هتل پنج ستاره
سفرنامه - گواهینامه رانندگی در کانادا
ای قوم به حج رفته - بخش نهم
نگاهی به ماجراهای تن تن و میلو
بزن بشکن، چه خیالیه
ای قوم به حج رفته - بخش هشتم
ای قوم به حج رفته - بخش هفتم
ای قوم به حج رفته - بخش ششم
ای قوم به حج رفته - بخش پنجم
ای قوم به حج رفته - بخش چهارم
ای قوم به حج رفته - بخش سوم
ای قوم به حج رفته - بخش دوم
ای قوم به حج رفته - بخش نخست
مقدمه ای بر سفرنامه و سفرنامه نویسی
بررسی و نقد کتاب "استانبول، خاطرات و شهر" اثر اورحان پاموک
آشپزخانه من: طرز تهیه آبگوشت بدون گوشت!
آشنایی با برخی واژه های قدیمی دوران قاجار و پهلوی
آشپزخانه من: طرز تهیه آش کاچی
آشپزخانه من: طرز تهیه شله زرد
بررسی و نقد کتاب "عقاید یک دلقک" اثر هاینریش بل
آشپزخانه من: طرز تهیه کوکوی خرما
آشپزخانه من: طرز تهیه خوراک شامی
بررسی و نقد کتاب "هویت" اثر میلان کوندرا
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیم
چگونه از قلب خود مراقبت کنیم
معمایی که فقط دو درصد آدم ها می توانند حل کنند
بررسی و نقد کتاب در غرب خبری نیست
رومن گیرشمن که بود
بررسی و نقد کتاب کافه پیانو
بررسی و نقد کتاب آزادی یا مرگ
همه چیز درباره ی پازل (جورچین)
ماجرای آبراهامویچ شدن بنده!
چرا سریال پرستاران را دوست داریم؟
... و درویش همچنان می چرخید
سی تی آنژیوگرافی قلب
اپیدمیولوژی سرطانی به نام گُلدکوئست
در سوگ صداقت
آیا شما وسواس دارید؟
پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟
خاطراتی از CCU
فانتین
اشک مادر
توکسوپلاسموز و حاملگی
بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptake
آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟