آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟

در بسیاری از موارد این تصور وجود دارد که پاتولوژیست می تواند و باید همواره نظر قطعی درمورد تشخیص بیماری ارائه داده وبه اصطلاح تکلیف بیمار را روشن نماید. برای بررسی این مطلب ذکر چند مورد ضروری است:

1- کافی بودن نمونه: درصورتیکه پزشک معالج، نمونه ای ازمحل مناسب، با اندازه کافی و در محلول نگهدارنده ی مطلوب ارسال ننماید، مسلماً نباید انتظار جواب کامل و دقیق را از پاتولوژیست داشته باشد.

برای مثال، پزشک درحین انجام پروسیجر جراحی یا اندوسکوپی ضایعات متعددی را مشاهده می کند و به دلایل فنی تنها از یکی از آنها (که احیاناً ضایعه اصلی نمی باشد ) نمونه برداری می نماید. در این حالت اگر مشاهدات خود را مرقوم ننماید، ممکن است پاسخ صحیحی دریافت نکند.

2- اطلاعات بالینی: درصورتیکه پزشک درخواست کننده یافته های بااهمیت مثبت یا منفی مرتبط با بیماری، اعم از آزمایشات قبلی، یافته های پرتونگاری، سونوگرافی و... و داروهای مصرفی به انضمام تشخیص های افتراقی را مرقوم نماید، کمک بزرگی درجهت تشخیص بیماری نموده است. بایدگفت که دربسیاری ازموارد آسیب های متفاوت دربافت ها، مناظر میکروسکوپیک مشابهی را ایجادمی نمایند. برای مثال، نمونه ی مغز استخوان از آن مواردی است که داشتن اطلاعات از تابلوی CBC، ذخایرآهن، سابقه ی تزریق خون، درصد رتیکولوسیت، لام خون محیطی و نیز اطلاع از بزرگی طحال بیمار در آن می تواند بسیار تعیین کننده باشد. مثال دیگر نمونه ی پوست است که درصورتیکه پزشک معالج، تشخیص های افتراقی درماتولوژیک رامطرح نماید، باتوجه به غیراختصاصی بودن تغییرات بافت پوست درضایعات خوش خیم، کمک مؤثری درجهت تشخیص بیماری نموده است. همینطور درمورد نمونه های کورتاژ آندومتر که معمولاً دانستن LMP بیمار، مصرف داروهای هورمونی و ضخامت آندومتر برای تشخیص لازم است.

3- پیگیری بیمار و تکرار نمونه برداری: مواردی وجود دارد که پروسه ی بیماری درموارد بینابینی آن قرارگرفته است (dysplasia) ویا درهم ریختگی بافتی به دنبال التهاب شدید مانع دیدن تغییرات اصلی بافت می شود. دراین صورت پاتولوژیست توصیه می کندکه بعد از درمان های ابتدایی، نمونه گیری تکرارشود. درموارد دیگرنمونه اولیه ازضایعه اصلی برداشته نشده است وتشخیص قاطعی رانمی توان مطرح نمود مثل نمونه ای که ازمحل نکروزبافتی (در افتراق بین زخم معده و تومور) برداشته شده باشد، لذا نمونه گیری مجدد اجتناب ناپذیر است.

4- ارزش تشخیصی سیتولوژی: بررسی سیتولوژیک بافتهای مختلف از نظر ارزش تشخیصی متفاوت می باشند و بیان میزان حساسیت و اختصاصی بودن هر یک از آنها (FNAتیروئید یا پستان، سیتولوژی ادرار،...) ازمجال این بحث خارج است، اما در تمام موارد این اصل صادق است که: منفی بودن جواب سیتولوژی،بدخیمی را بطور کامل رد نمی کند. مثبت بودن آن نیز معمولاً نیازمند بیوپسی جهت تشخیص قطعی می باشد.

درمورد پاپ اسمیر ذکر این نکته لازم است که سه مورد پاپ اسمیرمتوالی منفی (بدون رؤیت ضایعه ی دهانه ی رحم ) بیش از 95% دیسپلازی را رد می کند. درصورتیکه یک بار پاپ اسمیر انجام شده و عفونت زمینه ای متوسط یا شدید را نشان دهد (و یا در معاینه فیزیکی ضایعه ای مشاهده شود)، پاپ اسمیر مجدد بعد از درمان توصیه می شود.

5- ارزش رنگ آمیزی های اختصاصی و ایمنوهیستوشیمی:

دربعضی ازموارد نئوپلازی، سلول های بدخیم تمایز بافتی خاصی را نشان نمی دهند. در این حالت با رنگ آمیزی متعارف نمی توان تشخیص قطعی را مطرح نمود. دراین شرایط پاتولوژیست، با توجه به شکل هسته و سیتوپلاسم، تومورها را به دو دسته کلی تقسیم می کند:

الف - تومور با سلول های گرد (Round cell tumor ): این دسته می تواند شامل انواع لنفوم ها، تومورهای نوروژنیک، کارسینوم های غیرمتمایز، ملانوما و بعضی انواع سارکوم ها باشد.

ب- توموربا سلولهای دوکی شکل (Spindle cell tumor): این دسته شامل انواع سارکوم های غیرمتمایز از منشاء بافت همبندی و ندرتاً تومورهای دیگر می باشد.

دراین موارد معمولاً پاتولوژیست چندتشخیص افتراقی رامطرح نموده و رنگ آمیزی اختصاصی یا IHC را توصیه می نماید.

روندتشخیص بیماری دربسیاری ازموارد یک کار گروهی می باشد که غالباً پاتولوژیست درانتهای این زنجیره قرار می گیرد و برای اینکه بتواند حلقه ی آخر را درمحل خود قراردهد باید حلقه های قبلی زنجیر تشخیص در محل درست خود قرار گرفته باشند.

*دکتر مریم پورعبداله

متخصص آسیب شناسی بالینی و تشریحی

poorabdollahmd@yahoo.com

***

تاریخ آپلود مقاله: تیرماه 1391

 

Share

سایر مقالات در این گروه
ردیفعنوان مقالهنویسندهگروه
۱
آیا شما وسواس دارید؟دکتر حمیدرضا شاهپوریپزشکی
۲
سی تی آنژیوگرافی قلبدکتر علی صلاحیپزشکی
۳
بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptakeدکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۴
توکسوپلاسموز و حاملگیدکتر مریم پورعبداللهپزشکی
۵
پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟دکتر مسعود شهیدیپزشکی
۶
جناب آقای وزیر! حال شما خوبه؟دکتر مسعود شهیدیپزشکی
۷
چگونه از قلب خود مراقبت کنیمدکتر مسعود شهیدیپزشکی
۸
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیمدکتر مسعود شهیدیپزشکی

نظر بدهید (۰) / تعداد بازدید: ۳۷۸۱
فهرست مقالات
مادر (دل نوشته)
سفرنامه - کانادایی ها
ای قوم به حج رفته - بخش دهم
کلاس ما و کلاس هتل پنج ستاره
سفرنامه - گواهینامه رانندگی در کانادا
ای قوم به حج رفته - بخش نهم
نگاهی به ماجراهای تن تن و میلو
بزن بشکن، چه خیالیه
ای قوم به حج رفته - بخش هشتم
ای قوم به حج رفته - بخش هفتم
ای قوم به حج رفته - بخش ششم
ای قوم به حج رفته - بخش پنجم
ای قوم به حج رفته - بخش چهارم
ای قوم به حج رفته - بخش سوم
ای قوم به حج رفته - بخش دوم
ای قوم به حج رفته - بخش نخست
مقدمه ای بر سفرنامه و سفرنامه نویسی
بررسی و نقد کتاب "استانبول، خاطرات و شهر" اثر اورحان پاموک
آشپزخانه من: طرز تهیه آبگوشت بدون گوشت!
آشنایی با برخی واژه های قدیمی دوران قاجار و پهلوی
آشپزخانه من: طرز تهیه آش کاچی
آشپزخانه من: طرز تهیه شله زرد
بررسی و نقد کتاب "عقاید یک دلقک" اثر هاینریش بل
آشپزخانه من: طرز تهیه کوکوی خرما
آشپزخانه من: طرز تهیه خوراک شامی
بررسی و نقد کتاب "هویت" اثر میلان کوندرا
چگونه از کلیه خود مراقبت کنیم
چگونه از قلب خود مراقبت کنیم
معمایی که فقط دو درصد آدم ها می توانند حل کنند
بررسی و نقد کتاب در غرب خبری نیست
رومن گیرشمن که بود
بررسی و نقد کتاب کافه پیانو
بررسی و نقد کتاب آزادی یا مرگ
همه چیز درباره ی پازل (جورچین)
ماجرای آبراهامویچ شدن بنده!
چرا سریال پرستاران را دوست داریم؟
... و درویش همچنان می چرخید
سی تی آنژیوگرافی قلب
اپیدمیولوژی سرطانی به نام گُلدکوئست
در سوگ صداقت
آیا شما وسواس دارید؟
پزشکان شهرستانی ... چه می کنند ؟ چه می خواهند ؟
خاطراتی از CCU
فانتین
اشک مادر
توکسوپلاسموز و حاملگی
بررسی ارزش تشخیصی آزمایش Thyroid Uptake
آیا پاتولوژی همیشه حرف آخر را می زند؟